Article — Billuart, Summa Summae · from Schola Thomistica
On the properties of the virtues
[Four properties of virtues St. Thomas enumerates in prooemium of question 64. First, that they consist in mean; second, that they be interconnected among themselves; third, that they be unequal; fourth, that they endure after this life.]
[Quatuor virtutum proprietates recenset S. Thomas in prooemio quaestionis 64. Prima est, quod consistant in medio; secunda, quod sint inter se connexae; tertia, quod sint inaequales; quarta, quod durent post hanc vitam.]
[I say 1° : Moral virtue consists in mean 1. Whence it is defined by Aristotle, II Ethic., c. 6 : « Habit choosing existing in mean » 2. 1 Here q. 64, a. 1, c. 2 Ibid.
[Dico 1° : Virtus moralis consistit in medio 1. Unde definitur ab Aristotele, II Ethic., c. 6 : « Habitus electivus in medietate existens » 2. 1 Hic q. 64, a. 1, c. 2 Ibid.
It is proved. Moral virtue properly is perfective of appetitive part of soul concerning some determinate matter; but measure and rule of appetitive motion concerning appetibles is reason itself. But good of anything measured and ruled consists in this that it conform itself to its rule, neither exceeding it nor failing from it, as good in artificial things is to be conformable to rules of art : Therefore good of moral virtue consists in adaequation to measure of reason, not exceeding it, nor failing from it : which is to consist in mean.
Prob. Virtus moralis proprie est perfectiva appetitivae partis animae circa aliquam determinatam materiam; mensura autem et regula appetitivi motus circa appetibilia est ipsa ratio. Atqui bonum cujuslibet mensurati et regulati consistit in hoc quod conformetur suae regula, non excedens illam, neque ab ea deficiens, sicut bonum in artificiatis est quod sit conforme regulis artis : Ergo bonum virtutis moralis consistit in adaequatione ad mensuram rationis, eam non excedens, neque ab ea deficiens : quod est consistere in medio.
I say 2° : Every moral virtue consists in mean of reason. It follows from preceding; for mean of reason is said what is constituted by reason in some matter. But, as we were just saying, moral virtue consists in mean through conformity toward right reason. Therefore 3. 3 Ibid., a. 2, c.
Dico 2° : Omnis virtus moralis consistit in medio rationis. Sequitur ex praecedenti; medium enim rationis dicitur quod a ratione constituitur in aliqua materia. Atqui, ut modo dicebamus, virtus moralis consistit in medio per conformitatem ad rationem rectam. Ergo 3. 3 Ibid., a. 2, c.
It happens however that the mean, justice excepted, varies. In justice indeed is mean of thing, which is fixed, because compared to things themselves absolutely : E.g., if you owe one hundred, this, neither more nor less, you must repay. Other moral virtues however are concerned about interior passions, in which mean is not same for all, but diverse according to quality of persons : E.g. in temperance, what is mean for one is too little or too much for another. Moreover it must be observed, that even in justice mean depends on reason. Indeed it has from its specific reason that it be mean of thing, but has from general reason of virtue that it be also mean for reason; because nothing is more conformable to reason than constituting equality between right and debt.]
Contingit autem quod medium, excepta justitia, varietur. In justitia enim est medium rei, quod est fixum, quia comparatur ad res ipsas absolute : V. g., si debeas centum, hoc, nec plus nec minus, reddere debes. Aliae autem virtutes morales versantur circa passiones internas, in quibus medium non est idem pro omnibus, sed diversum pro qualitate personarum : V. g. in temperantia, quod est medium uni, parum est aut nimium alteri. Caeterum, observandum est quod, etiam in justitia, medium a ratione dependet. Habet quidem ex sua specifica ratione quod sit medium rei, sed habet ex generali ratione virtutis quod sit etiam medium rationi; quia nihil rationi conformius est, quam constituere aequalitatem inter jus et debitum.]
I say 3° : Intellectual virtues also consist in mean 1. Reason is because true, which is their object, mediates between excess and defect : for indeed truth is injured by affirming either more than thing has, or less than it has, or denying what it has. There is nevertheless disparity, that mean of speculative intellectual virtues be mean of thing, namely conformity to thing, independently from determination of reason; but mean of practical intellectual virtues, as prudence, be mean of reason, as depending upon determining reason. 1 Ibid., a. 3, c.
Dico 3° : Virtutes intellectuales consistunt etiam in medio 1. Ratio est quia verum, quod est earum objectum, mediat inter excessum et defectum : etenim veritas laeditur affirmando vel plus quam res habet, vel minus quam habet, aut negando quod habet. Est tamen disparitas, quod medium virtutum intellectualium speculativarum sit medium rei, nimirum conformitas ad rem, independenter a determinatione rationis; medium vero virtutum intellectualium practicarum, ut prudentiae, sit medium rationis, utpote dependens a ratione determinante. 1 Ibid., a. 3, c.
I say 4° : Theological virtues per se and by reason of object do not consist in mean, but well accidentally and by reason of subject 2. Reason of first part, because we cannot transcend rule of these virtues; for God himself is, who is infinite truth, goodness and power. Whence, attention given to reason of object, we cannot love God too much, or believe and hope in him too much. Attention however given to reason of subject, or as far as concerns our part, we ought to be borne toward God according to measure of our condition, not with excessive effort whereby body be injured, not at unseasonable time which must needs be bestowed on others, as if someone give himself unto contemplation when he ought to attend affairs of family.] 2 Ibid., a. 4, c.
Dico 4° : Virtutes theologica per se et ratione objecti non consistunt in medio, bene tamen per accidens et ratione subjecti 2. Ratio primae partis, quia non possumus transcendere regulam istarum virtutum; est enim ipse Deus, qui est infinita veritatis, bonitatis et potentiae. Unde, attenta ratione objecti, non possumus nimis amare Deum, aut nimis in ipsum credere et sperare. Attenta tamen ratione subjecti, seu quantum est ex parte nostra, debemus in Deum ferri secundum mensuram conditionis nostrae, non nimio conatu ex quo corpus laedatur, non tempore inopportuno quod aliis necessario debet impendi, ut si quis contemplationi se daret, quando deberet vacare rebus familiae.] 2 Ibid., a. 4, c.
§ II. — Whether all moral virtues are interconnected among themselves?
§ II. — Utrum omnes virtutes morales sint inter se connexae?
[Certain it is 1° all intellectual virtues not to be interconnected; for who has one science has not all sciences. Certain it is 2° all theological virtues not to be interconnected; for charity lost through sin, faith and hope can remain. Whence council Trident., sess. VI, can. 28, defined : « If anyone shall say, grace lost through sin, that faith is always lost together with it, or that faith which remains is not true faith...; let him be anathema. » Certain it is 3° all infused moral virtues to be interconnected, because they are properties of grace with which they are infused, and with which perishing they perish.
[Certum est 1° omnes virtutes intellectuales non esse inter se connexas; non enim qui habet unam scientiam habet omnes scientias. Certum est 2° omnes virtutes theologicas non esse inter se connexas; amissa enim charitate per peccatum, possunt remanere fides et spes. Unde concilium Trident., sess. VI, can. 28, definivit : « Si quis dixerit, amissa per peccatum gratia, simul et fidem semper amitti, aut fidem quae remanet non esse veram fidem...; anathema sit. » Certum est 3° omnes virtutes morales infusas esse inter se connexas, quia sunt proprietates gratiae quacum infunduntur, et qua pereunte pereunt.
Virtue can moreover be considered twice over, in perfect state and in imperfect state 1. Imperfect virtue is that which does not attain essential reason of habit, but is some disposition or inclination toward some good, arisen either from temperament or from custom of certain acts of imperfect virtue; or, if it attain essential reason of habit, has nevertheless mode of disposition, inasmuch as it inheres not firmly enough in subject, nor subjects it constantly amid all occurring impediments. That virtues imperfect in either way are not interconnected, we confess spontaneously. For we see some, from natural complexion, which is called good disposition, or from some custom, prompt, e.g., unto works of liberality, who are not prompt unto works of chastity : and elsewhere essence of virtue is absolute, not relative, and thus for essence of one another is not necessarily required. Perfect virtue is, not only when it is in heroic degree, but also when it so firmly actuates and perfects subject, that it incline it unto good work well and constantly done promptly and easily in every event and notwithstanding obstacles and difficulties occurring from everywhere.] 1 Here q. 65, a. 1, c.
Potest autem virtus considerari dupliciter, in statu perfecto et in statu imperfecto 1. Virtus imperfecta est qua non attingit rationem essentialem habitus, sed est quaedam dispositio vel inclinatio ad aliquod bonum, orta aut ex temperamento aut ex assuetudine quorumdam actuum imperfectae; vel, si attingat rationem essentialem habitus, habet tamen modum dispositionis, quatenus non satis firmiter inhaeret subjecto, nec ipsum constanter in omnibus occurrentibus impedimentis subjicit. Virtutes alterutro modo imperfectas non esse inter se connexas, ultro fatemur. Videmus enim aliquos ex naturali complexione, qua dicitur bona indoles, vel ex aliqua consuetudine, promptos, v. g., ad opera liberalitatis, qui non sunt prompti ad opera castitatis : et aliunde essentia virtutis est absoluta, non relativa, sicque ad essentiam unius non requiritur necessario altera. Virtus perfecta est, non solum quando est in gradu heroico, sed etiam quando ita firmiter subjectum actuat et perficit, ut illud inclinet ad opus bonum bene et constanter, prompte et facile faciendum in omni eventu et non obstantibus obstaculis et difficultatibus undequaque occurrentibus. 1 Hic q. 65, a. 1, c.
I say : Acquired moral virtues in perfect state are so interconnected among themselves, that whoever lacks one, perfectly possesses none 2. It is common with St. Thomas, against the Scotists. 2 Ibid.
Dico : Virtutes morales acquisitae in statu perfecto sunt ita inter se connexae, ut qui una caret, nullam perfecte habeat 2. Est communis cum S. Thoma, contra Scotistas. 2 Ibid.
It is proved. 1° From Fathers 3. St. Ambrosius, book VI on Luke, upon those words : Beati pauperes spiritu, says: « Interconnected and chained together are virtues, so that he who has one seems to have several. » St. Augustinus, book VI de Trinit., c. 4, n. 6 : « Virtues which are in human mind, although each single one be understood now in one way now in another, are nevertheless by no mode separated from each other, so that whosoever be equals, for example, in fortitude, be equal also in prudence, and temperance, and justice. For if you say these are equal in fortitude, but that one excels in prudence : it follows that fortitude of this one be less prudent, and thereby neither are they equal in fortitude, when fortitude of that one is more prudent. And thus about remaining virtues you will find, if you run through all with same consideration. » St. Gregorius, book XXII Moral., c. 1 : « One virtue without others is either altogether none, or imperfect..., because neither is prudence true which is not just, temperate and strong; nor temperance perfect which is not strong, just and prudent. » And Tullius himself said in book II de Tuscul. quaest. : « If you confess yourself not to have one virtue, it is necessary you will have none. » 3 Ibid., in arg. Sed contra.
Prob. 1° Ex Patribus 3. S. Ambrosius, lib. VI in Lucam, ad illa verba : Beati pauperes spiritu, dicit : « Connexae sibi sunt concatenataque virtutes, ut qui unam habet, plures habere videatur. » S. Augustinus, lib. VI de Trinit., c. 4, n. 6 : « Virtutes quae sunt in animo humano, quamvis alio atque alio modo singulae intelligantur, nullo modo tamen separantur ab invicem, ut quicumque fuerint aequales, verbi gratia, in fortitudine, aequales sint et prudentia, et temperantia, et justitia. Si enim dixeris aequales esse istos fortitudine, sed illum praestare prudentia : sequitur ut hujus fortitudo minus prudens sit, ac per hoc nec fortitudine aequales sunt, quando est illius fortitudo prudentior. Atque ita de caeteris virtutibus invenies, si omnes eadem consideratione percurras. » S. Gregorius, lib. XXII Moral., c. 1 : « Una virtus sine aliis, aut omnino nulla est, aut imperfecta..., quia nec prudentia vera est, quae justa, temperans et fortis non est; nec perfecta temperantia, quae fortis, justa et prudens non est. » Et Tullius ipse dicebat in lib. II de Tuscul. quaest. : « Si unam virtutem confessus es te non habere, nullam necesse est te habiturum. » 3 Ibid., in arg. Sed contra.
Prob. 2° by reason 1. Perfect virtue is not without perfect prudence. But perfect prudence is not without company of other virtues. Therefore. — Major is certain, because prudence, as regards elections, is rule of moral virtue : whence virtue is defined, « habit choosing as prudent man will have determined. » And clear, because unto right election inclination toward due end does not suffice, which is had through virtue, but also required that one rightly choose those things which are toward end; which is had through prudence, which is counseling, judging and prescribing those things which are toward end. Thence so often we see those who seem powerful with some virtue, suppose strong ones, magnanimous ones, liberal ones, penitents, devout ones, etc., through defect of prudence choose means badly in ordine to end of virtue. — Minor therefore is proved. Prudence is not perfect, if appetite be not perfectly rectified concerning particular ends and matters of all virtues. But rectitude of appetite concerning ends and matters of virtues is had through virtues themselves; for proper to each virtue is to rectify appetite concerning its own end and matter : e.g., it belongs to justice to rectify will concerning what is due to another; to temperance, to rectify appetite concerning delectables of touch; to fortitude, concerning audacities and fears. Therefore. — Major is proved. Prudence is right reason of things doable or elections of means. But there cannot be perfect and right reason of things doable, unless appetite be rightly affected concerning ends; for things doable or eligible hang upon right intention of ends, as conclusions in speculables hang upon principles. Therefore, as reason cannot rightly stand concerning conclusions unless it rightly stand concerning principles, so in practicables same reason cannot stand rightly concerning things doable or eligible, unless appetite rightly stands concerning ends; which rectitude, as was said, is had through virtues themselves. 1 Ibid., c.
Prob. 2° ratione 1. Non est perfecta virtus sine perfecta prudentia. Atqui non est perfecta prudentia sine comitatu aliarum virtutum. Ergo. — Major est certa, quia prudentia, quoad electiones, est regula virtutis moralis : unde definitur virtus, « habitus electivus prout prudens determinaverit. » Et patet, quia ad rectam electionem non sufficit inclinatio ad debitum finem, quae habetur per virtutem, sed etiam requiritur quod quis recte eligat ea quae sunt ad finem; quod habetur per prudentiam, quae est consiliativa, judicativa et praeceptiva eorum quae sunt ad finem. Hinc tam frequenter videmus eos qui aliqua virtute videntur pollere, puta fortes, magnanimos, liberales, poenitentes, devotos, etc., defectu prudentiae male eligere media in ordine ad finem virtutis. — Prob. itaque minor. Non est perfecta prudentia, si appetitus non sit perfecte rectificatus circa fines particulares et materias omnium virtutum. Atqui ista rectitudo appetitus circa fines et materias virtutum habetur per ipsas virtutes; proprium enim cujusque virtutis est rectificare appetitum circa finem et materiam propriam : v. g., justitiae est rectificare voluntatem circa debitum alteri; temperantiae, rectificare appetitum circa delectabilia tactus; fortitudinis, circa audacias et timores. Ergo. — Prob. major. Prudentia est recta ratio agibilium seu electionum mediorum. Atqui non potest esse perfecta et recta ratio agibilium, nisi appetitus sit recte affectus circa fines; pendent enim agibilia seu eligibilia ex recta intentione finium, sicut conclusiones in speculativis pendent ex principiis. Ergo, sicut non potest ratio recte se habere circa conclusiones, nisi recte se habeat circa principia, sic in practicis eadem ratio non potest se habere recte circa agibilia seu eligibilia, nisi appetitus recte se habeat circa fines; quae rectitudo, ut dictum est, habetur per ipsas virtutes. 1 Ibid., c.
Thence you have that prudence and virtues hang upon each other in diverse genus of cause. Prudence hangs on remaining virtues in genus of disposive cause, because judgment of prudence cannot be perfect, unless affection be well disposed concerning ends and matters of all virtues, which rectitude is had through virtues themselves, as was said. Remaining virtues however hang on prudence in genus of directive and intrinsic formal cause, because prudence directs election of means unto end, cutting off extremes whereby its judgment could be corrupted and mean of virtue impeded, which extremes wander through all genera of virtues.]
Hinc habes, prudentiam et virtutes pendere ab invicem in diverso genere causae. Prudentia pendet a caeteris virtutibus in genere causae dispositivae, quia non potest esse perfectum judicium prudentiae, nisi affectus sit bene dispositus circa fines et materias omnium virtutum, quae rectitudo habetur per ipsas virtutes, ut dictum est. Caeterae autem virtutes pendent a prudentia in genere causae directivae et formalis intrinsecae, quia prudentia dirigit electionem mediorum ad finem, rescindendo extrema quibus posset corrumpi ejus judicium et medium virtutis impediri, quae extrema vagantur per omnia virtutum genera.]
§ III. — Whether acquired moral virtues are necessarily connected with charity?
§ III. — Utrum virtutes morales acquisitae sint necessario connexae cum charitate?
[Not here question of infused moral virtues, which are known to be inseparable from charity, as properties of sanctifying grace : nor of theological virtues; for faith and hope, according to Trident., sess. VI, cap. 6, precede charity in justification, and can. 28 of council strikes with anathema those who say that, « grace lost through sin, faith is always lost together with it, or that faith which remains is not true faith. » Dealt therefore now only with acquired moral virtues. For whose resolution,
[Non est hic quaestio de virtutibus moralibus infusis, quas constat esse a charitate inseparabiles, utpote gratiae sanctificantis proprietates : neque de virtutibus theologicis; fides enim et spes, juxta Trident., sess. VI, cap. 6, praecedunt in justificatione charitatem, et can. 28 concilium anathemate percutit eos qui dicunt quod, « amissa per peccatum gratia, simul et fidem semper amitti, aut fidem quae remanet non esse veram fidem. » Agitur ergo nunc tantum de virtutibus moralibus acquisitis. Pro cujus resolutione,
I say : True acquired moral virtues can exist without charity, as they were in many gentiles, but imperfect 1. 1 Ibid., a. 2, c, et q. 71, a. 4, c.
Dico : Possunt esse sine charitate vera virtutes morales acquisitae, sicut fuerunt in multis gentilibus, sed imperfectae 1. 1 Ibid., a. 2, c, et q. 71, a. 4, c.
First part is proved. Acquired moral virtue separated from charity has whatsoever pertains to essence of true virtue. Therefore. — The antecedent is proved. If something essential were lacking to virtue separated from charity, this would be order toward supernatural ultimate end. But order toward supernatural ultimate end is not something essential of acquired moral virtue : both because, as Angelicus says, IIa IIae, q. 47, a. 6, c, « end of moral virtues is human good, but human good of soul is to be according to reason : whence it must needs be that ends of moral virtues pre-exist in reason; » and because order toward supernatural end cannot be of essence of entitatively natural habit, such as acquired virtue is. Therefore.
Prob. prima pars. Virtus moralis acquisita separata a charitate, habet quidquid ad essentiam verae virtutis pertinet. Ergo. — Prob. ant. Si quid essentiale deesset virtuti a charitate separatae, hoc esset ordo ad finem ultimum supernaturalem. Atqui ordo ad finem ultimum supernaturalem non est quid essentiale virtuti morali acquisitae : tum quia, ut dicit Angelicus, IIa 2°, q. 47, a. 6, c, « finis virtutum moralium est bonum humanum, bonum autem humanum animae est secundum rationem esse : unde necesse est quod fines moralium virtutum praeexistant in ratione; » tum quia ordo in finem supernaturalem non potest esse de essentia habitus entitative naturalis, qualis est virtus acquisita. Ergo.
It is confirmed. 1° Charity is not intrinsic and essential form of other virtues, otherwise all virtues would be of same species, but extrinsic only and accidental form, inasmuch as through her they are referred unto supernatural end, whereby as it were ornament they are formed in supernatural order. Therefore independently from charity they are true virtues. 2° Faith, according to definition of Trident., remains true virtue without charity. Why not acquired moral virtues?
Confirm. 1° Charitas non est forma intrinseca et essentialis aliarum virtutum, alioquin omnes virtutes essent ejusdem speciei, sed forma extrinseca tantum et accidentalis, quatenus per eam referuntur ad finem supernaturalem, quo veluti ornamento formantur in ordine supernaturali. Ergo independenter a charitate sunt verae virtutes. 2° Fides, juxta definitionem Trident., remanet vera virtus sine charitate. Quidni virtutes morales acquisitae?
Second part is proved. Perfect virtue is not without perfect prudence. But prudence, even acquired, is not totally destroyed through sin, but corrupted only in part, inasmuch as appetite is ill affected concerning end of some virtue against whom namely one sins. Therefore.
Prob. secunda pars. Non est perfecta virtus sine perfecta prudentia. Atqui prudentia, etiam acquisita, per peccatum non totaliter destruitur, sed tantum ex parte corrumpitur, quatenus appetitus male afficitur circa finem alicujus virtutis, contra quam scilicet peccatur. Ergo.
It is confirmed. Perfect virtue makes possessor simply good. Such however cannot sinner be called.
Confirm. Virtus perfecta facit habentem simpliciter bonum. Talis autem non potest dici peccator.
Thence you will infer that acquired moral virtues, although without charity they retain essence of virtue, are nevertheless not to be called virtues simply, but secundum quid; because they do not well order man respect simply ultimate end, but only respect ultimate end in some genus, and thus render man not absolutely and simply good. Whence virtues in gentiles are not to be called virtues simply, but according to essential reason of virtue. And perhaps opposite opinion pretends nothing else : whence question seems quasi nominal.]
Hinc inferes, virtutes morales acquisitas, licet sine charitate retineant essentiam virtutis, non esse tamen dicendas simpliciter virtutes, sed secundum quid; quia non bene ordinant hominem respectu ultimi finis simpliciter, sed tantum respectu finis ultimi in aliquo genere, sicque non reddunt hominem absolute et simpliciter bonum. Unde virtutes in gentibus non sunt dicendae virtutes simpliciter, sed secundum essentialem rationem virtutis. Et forte nihil aliud praetendit sententia opposita : unde quaestio videtur quasi de nomine.]
[I say 1° : Intellectual virtues, speaking simply, are nobler than morals : both because they perfect nobler power, namely intellect; both because they have nobler object, namely things abstracted in common from matter 1. Among moral virtues, prudence is nobler, because nearer to reason, in it indeed subjected; then justice, which resides in will; follows fortitude, lastly temperance, because good of reason shines more forth in fortitude than in temperance : fortitude indeed perfects appetite in those things which pertain immediately unto life and death, temperance in those which pertain mediately only unto both, namely foods and venereals. Greater however is good of reason in things pertaining unto life, whereon other things in man depend, than in foods and venereals. 1 Here q. 66
[Dico 1° : Virtutes intellectuales, simpliciter loquendo, sunt nobiliores moralibus : tum quia perficiunt nobiliorem potentiam, scilicet intellectum; tum quia habent nobilius objectum, scilicet res in communi abstractas a materia 1. Inter virtutes morales, prudentia est nobilior, quia est propinquior rationi, in illa enim subjectatur; deinde justitia, quae residet in voluntate; sequitur fortitudo, ultimo temperantia, quia bonum rationis magis elucet in fortitudine quam in temperantia : fortitudo enim perficit appetitum in his quae immediate ad vitam et mortem pertinent, temperantia in his quae mediate tantum ad utramque pertinent, scilicet in cibis et venereis. Majus autem est bonum rationis in his quae pertinent ad vitam, a qua caetera in homine dependent, quam in cibis et venereis. 1 Hic q. 66
I say 2° : Moral virtues do not remain after this life as regards their material element ; because there will no longer be place for delectation of foods and venereals, nor dangers of life, nor exchanges and distributions necessary unto use of this life; which all are matter about which moral virtues turn. They will remain nevertheless as regards formal element in fatherland, because appetite rectified and conformable to reason will remain 2. 2 Here q. 67
Dico 2° : Virtutes morales non remanent post hanc vitam quantum ad suum materiale; quia non erit amplius locus delectationi ciborum et venereorum, neque periculis vitae, neque commutationibus et distributionibus necessariis ad usum hujus vitae; quae omnia sunt materia circa quam versantur virtutes morales. Remanebunt tamen quantum ad suum formale in patria, quia remanebit appetitus rectificatus et conformis rationi 2. 2 Hic q. 67
And let these few things concerning passions and virtues suffice for our institute. Who wishes to know more, let him read what St. Thomas treats more fully concerning these in cited places, likewise concerning seven gifts of Holy Spirit, eight beatitudes and twelve fruits of Holy Spirit, up to quest. 71.]
Et haec pauca de passionibus et virtutibus instituto nostro sufficiant. Qui plura scire cupit, legat quae fusius S. Thomas de his tractat in locis citatis, item de septem donis Spiritus sancti, de octo beatitudinibus et de duodecim fructibus Spiritus sancti, usque ad quaest. 71.]