distinction — Decretum of Gratian
Distinction III
GRATIAN. Part I. All these species are parts of secular laws. But since an enactment is either civil or ecclesiastical, and the civil enactment is called forensic or civil law, let us see by what name an ecclesiastical enactment is called. §1. An ecclesiastical enactment is designated by the name “canon.” Isidore explains what a canon is in Book VI of the Etymologies [c. 16], saying:
GRATIANUS. I. Pars. Omnes he species secularium legum partes sunt. Sed quia constitutio alia est ciuilis, alia ecclesiastica: ciuilis uero forense uel ciuile ius appellatur, quo nomine ecclesiastica constitutio appellatur, uideamus. §. 1. Ecclesiastica constitutio nomine canonis censetur. Quid autem canon sit Ysidorus in libro VI. Ethimologiarum [c. 16.] declarat dicens:
Friedberg, col. 3/4
C. I. What a canon is.
Canon in Greek is called regula in Latin.
C. I. Quid sit canon.
Canon grece, latine regula nuncupatur.
Friedberg, col. 3/4
C. II. Whence “rule” is so called.
[Isidore, same chapter 16.] A rule is so called because it directs rightly and never draws elsewhere. Others have said that a rule is so called either because it governs, or because it provides a norm of right living, or because it corrects what is distorted and depraved.
Part II. GRATIAN. Furthermore, some canons are decrees of pontiffs, while others are statutes of councils. Of councils, some are universal and others provincial. Of provincial councils, some are celebrated by the authority of the Roman Pontiff, namely with a legate of the holy Roman Church present; others, however, by the authority of the patriarchs, primates, or metropolitans of the same province. These things are to be understood concerning general rules. §1. There are also certain private laws, both ecclesiastical and secular, which are called privileges. Concerning these, Isidore says in Book V of the Etymologies [c. 18]:
C. II. Unde regula dicatur.
[Isidor. eod. c. 16.] Regula dicta est eo quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam, uel quod regat, uel normam recte uiuendi prebeat, uel quod distortum prauumque est corrigat. II. Pars. Gratian. Porro canonum alii sunt decreta Pontificum, alii statuta conciliorum. Conciliorum uero alia sunt uniuersalia, alia prouincialia. Prouincialium alia celebrantur auctoritate Romani Pontificis, presente uidelicet legato sanctae Romanae ecclesiae; alia uero auctoritate patriarcharum, uel primatum, uel metropolitanorum eiusdem prouinciae. Hec quidem de generalibus regulis intelligenda sunt. §. 1. Sunt autem quedam priuatae leges, tam ecclesiasticae quam seculares, que priuilegia appellantur. De quibus in V. libro Ethimologiarum [cap. 18.] Ysidorus ait:
Friedberg, col. 3/4
C. III. What a privilege is.
Privileges are laws concerning private persons, as though private laws. For a privilege is so called because it is enacted concerning a private person.
Part III. GRATIAN. The function of secular or ecclesiastical laws is to command what it is necessary to do, to prohibit what it is evil to do, and to permit either lawful things, such as seeking a reward, or certain unlawful things, such as giving a bill of repudiation, lest worse things be done. Hence Isidore writes in the same book [c. 19], saying:
C. III. Quid sit priuilegium.
Priuilegia sunt leges priuatorum, quasi priuatae leges. Nam priuilegium inde dictum est, quod in priuato feratur. III. Pars. Gratianus. Officium uero secularium siue ecclesiasticarum legum est, precipere quod necesse est fieri, prohibere quod malum est fieri; permittere uel licita, ut premium petere, uel quedam illicita, ut dare libellum repudii, ne fiant grauiora. Unde in eodem libro [C. 19.] Ysidorus scribit dicens:
Friedberg, col. 5/6
C. IV. What the function of laws is.
Every law either permits something, as: “Let a brave man seek a reward”; or forbids, as: “Let it be lawful for no one to seek marriage with consecrated virgins”; or punishes, as: “Let him who has committed a killing be punished capitally”—for human life is governed by its reward or punishment; or commands, as: “Love the Lord your God.”
C. IV. Quid sit officium legum.
Omnis autem lex aut permittit aliquid, ut: uir fortis petat premium; aut uetat, ut: sacrarum uirginum nuptias nulli petere liceat: aut punit, ut: qui cedem fecerit, capite plectatur; eius enim premio aut pena uita moderatur humana; aut precipit, ut: "Dilige Dominum Deum tuum."
Friedberg, col. 5/6