Question — Bontempi, Palladium Theologicum V · from Schola Thomistica
Question IV: In what subject justice consists
It is CERTAIN first, that Justice is not in the intellect; for no one is considered just because he knows what is just, but because he chooses what is just, as D. Thom. and D. Bonau. warn here.
CERTUM est primo, Iustitiam non esse in intellectu; non enim quisquam iustus censetur, quia cognoscat, quod iustum est; sed quia iustum eligat, ut monent D. Thom. et D. Bonau. hic.
It is CERTAIN secondly, that Justice is in some appetite of man; for since a virtue is in that potency from which the act of virtue is elicited proximately, and Justice is not in the intellect, it remains that it be in another potency, which is the proximate principle of a good and just act, as distinguished from the act of the intellect, and it includes the election of the just object, or is itself the election of such an object. Now such a principle is some appetite, as the SS. Doctors affirm, and with them Caietanus art. 4. and Valentia disp. 5. quaest. 2. punct. 4.
CERTUM est secundo, Iustitiam esse in aliquo appetitu hominis; nam cum virtus sit in ea potentia, a qua proxime elicitur virtutis actus; et Iustitia non sit in intellectu; reliquum est, ut sit in alia potentia, quae sit principium proximum actus boni, et iusti, ut distinguitur ab actu intellectus, et includit electionem obiecti iusti, aut est ipsa electio talis obiecti. Tale autem principium est appetitus aliquis, ut afferunt SS. Doctores, et cum eis Caietanus art. 4. et Valentia disp. 5. quaest. 2. punct. 4.
It is CERTAIN thirdly, that Justice is in the rational appetite, that is, the will, as Aristotle teaches with common consent 5. Eth. cap. 1. et 5. and from Ulpian l. Iustitia, ff. de Iustitia, et iure, defining Justice: It is the constant will to render to each his right, as D. Bonau. teaches in the places alleged, quaest. 2.
CERTUM est tertio, Iustitiam esse in appetitu rationali, idest voluntate, ut docet e communi consensu Aristot. 5. Eth. cap. 1. et 5. et ex Ulpiano l. Iustitia, ff. de Iustitia, et iure, definiente Iustitiam: Est voluntas constans ius suum cuique tribuendi, ut docet D. Bonau. locis allegatis, quaest. 2.
It is, however, CONTROVERTED: Whether a certain Justice concerning another's good is to be established in the sensitive appetite, which, although in reality distinct from the Justice which is in the will, yet agrees with it in name and in matter.
CONTROVERSUM est autem: An sit constituenda in appetitu sensitivo quaedam Iustitia circa bonum alienum, quae, licet re ipsa a Iustitia, quae est in voluntate, sit distincta; tamen in nomine, et in materia cum ea conveniat.
But the controversy about this is VERY SMALL; for commonly all place it in the rational appetite, namely in the Will, as D. Bonau. warns, while Buridanus alone places not only Fortitude and Temperance, but also Justice, in the sensitive appetite.
PARUULA autem est de hoc controversia; nam communiter omnes eam ponunt in appetitu rationali, nempe in Voluntate, ut monet D. Bonau. solus vero Buridanus non modo Fortitudinem, et Temperantiam, sed etiam Iustitiam in appetitu sensitivo ponit.
THEREFORE the common opinion is that of D: Bonau. here, D. Thom. art. 4. whom all the others follow, as Sotus says lib. 3. de Iustitia, quaest. 2. art. 4. Valentia disp. 5. quaest. 2. punct. 4. Tannerus disp. 4. quaest. 2. dub. 1. numero 7. who, however, protests entirely.
IGITUR communis sententia est D: Bonau. hic, D. Thom. art. 4. quos alii omnes sequuntur, ut ait Sotus lib. 3. de Iustitia, quaest. 2. art. 4. Valentia disp. 5. quaest. 2. punct. 4. Tannerus disp. 4. quaest. 2. dub. 1. numero 7. qui tamen omnino reclamat.
It is PROVED by D. Bonau. first from D. August. lib. 1. Solil. cap. 6. where he says: Virtue is right reason, leading to the end. Which predication is causal, or material.
PROBATUR a D. Bonau. primo ex D. August. lib. 1. Solil. cap. 6. ubi ait: Virtus est ratio recta, perducens in finem. Quae praedicatio est causalis, sive materialis.
SECONDLY: Virtue is the principle of meriting, and of a meritorious and laudable work: Therefore it has being in that potency about whose act praise and merit consist: But such is the rational appetite: Therefore.
SECUNDO: Virtus est principium merendi, et operis meritorii, ac laudabilis: Ergo circa illam potentiam habet esse, circa cuius actum consistit laus, et meritum: Sed talis est appetitus rationalis: Ergo.
THIRDLY. Virtue is in that subject in which the soul has the image of God, since the other virtues have their origin from grace, of which man is capable inasmuch as he is the image: But it is not the Image except through the rational potency: Therefore. The major is D. August. 14. de Trinitate, cap. 8. et 15.
TERTIO. In eo subiecto est virtus, in quo anima habet imaginem Dei, cum virtutes caeterae habeant ortum a gratia, cuius homo est capax, quatenus est imago: Sed non est Imago, nisi per potentiam rationalem: Ergo. Maior est D. August. 14. de Trinitate, cap. 8. et 15.
The FOURTH argument proves it singularly of Justice: That habit which consists in the proper election of good and flight from evil is in the rational appetite. Such is Justice: Therefore. The major is proved, because election signifies the selection of something, or of some things, after a comparison made with others. Therefore it is said in Cant.: My beloved is white, etc. chosen out of thousands; but the comparison of many, and the election of one from among them, includes at least virtually a discourse. The minor is proved; for the object of Justice is equality with another, inasmuch as it shuns the extremes, that is, Too much, or exceeding; and Too little, deficient from the equal, which is to be kept in proportion with another, as another's gift is.
QUARTA ratio singulariter probat de Iustitia: Ille habitus, qui consistit in propria electione boni, et fuga mali, est in appetitu rationali. Talis est Iustitia: Ergo. Maior probatur, quia electio dicit selectionem alicuius, vel aliquorum, post comparationem cum aliis factam. Ideo Cant. dicitur: Dilectus meus candidus, etc. electus ex millibus, comparatio autem plurium, et electio alicuius ex illis, includit saltem virtute discursum. Minor probatur; nam Iustitiae obiectum est aequalitas cum altero, quatenus refugit extrema, idest, Nimium, seu excedens; et Parum, deficiens ab aequo, quod servanda est proportione cum altero, ut alienum donum est.
But sense does not perceive this formal notion. For this reason D. Thom. and the Thomists also use it, as well as Valentia in the place cited.
Hanc autem rationem formalem non percipit sensus. Hac ratione utuntur etiam D. Thom. et Thomistae, atque Valentia loco citato.
FIFTH argument. Virtue is in the genus of the honest good, as Tully says lib. 2. de Invent. and de off. not rarely. But the honest good is the object of the rational appetite alone; for sense regards only the useful good: Therefore.
QUINTA ratio. Virtus est in genere boni honesti, ut ait Tullius lib. 2. de Invent. et de off. non raro. Bonum autem honestum est obiectum solius appetitus rationalis; nam sensus solum bonum commodum aspicit: Ergo.
The RESPONSES of those who oppose these arguments, inasmuch as they prove it of every virtue, I referred to, and rejected, in prima secundae Tract. 2. disput. 2. quaest. 9. ¶
RESPONSIONES adversantium his argumentis, quatenus de omni virtute probant, retuli, et repuli prima secundae Tract. 2. disput. 2. quaest. 9. ¶