Question — Bontempi, Palladium Theologicum V · from Schola Thomistica
Question I: What donation is, and of how many kinds
The action of GIVING is called donation, as the Jurisconsult says leg. senatus. §. Donatio, ff. de donatione causa mortis. Donation is therefore a free gift, and a giving, as D. Bonaventure teaches in the places adduced, at the beginning of disput. 3. and on ad 7. Lucae in these words: Cum non haberent, unde redderent, donavit utrique.
DONANDI actio dicitur donatio, ut ait Iurisconsult. leg. senatus. §. Donatio, ff. de donatione causa mortis. Est igitur donatio gratuita, et datio, ut docet D. Bonavent. locis adductis, initio disput. 3. et ad 7. Lucae in ea verba: Cum non haberent, unde redderent, donavit utrique.
Donation, however, is made in TWO ways. First, by transferring the right by words, saying: I give you my horse, which I have at home. And although this naturally suffices for transferring dominion from the nature of the thing, nevertheless positive law requires the other manner of donation, by the actual handing over of the thing, ex Leg. Traditionibus, Cod. de Pactis, ibi: Traditionibus dominia rerum, non nudis pactis transferuntur. See Bonacina de contr. disp. 3. quaest. 12. part. 1.
DUPLICITER autem fit donatio. Primo transferendo ius per verba, dicendo: Dono tibi meum equum, quem domi habeo. Et haec licet naturaliter sufficiat ad transferendam dominium ex natura rei, tamen ius positivum requirit alterum modum donationis per actualem rei traditionem, ex Leg. Traditionibus, Cod. de Pactis, ibi: Traditionibus dominia rerum, non nudis pactis transferuntur. Vide Bonacinam de contr. disp. 3. quaest. 12. part. 1.
That donation is a NAMED contract, the Doctors teach commonly, cited by Fagundez lib. 4. de contract. cap. 1. num. 6.
DONATIONEM autem esse contractum nominatum, docent communiter Doctores apud Fagundez lib. 4. de contract. cap. 1. num. 6.
Donation is DIVIDED, however, into Absolute and Conditional, under which is included donation for a day.
DIVIDITUR autem donatio in Absolutam, et Conditionalem, sub qua includitur donatio in diem.
A CONDITIONAL donation is a true donation, where the condition is honest, and does not destroy the substance of the donation, as I said de contractibus in genere, cum D. Bonavent. in 4. dist. 28. quaest. 3. and the Gloss has it in leg. 1. in principio, ff. de donationibus, Curtius the younger in leg. 3. num. 73. ff. si certum petat. Iulius Clarus §. Donatio, quaest. 2. Fagundez lib. 4. cap. 2.
DONATIO Conditionalis est vera donatio, ubi conditio sit honesta, nec destruat donationis substantiam, ut dixi de contractibus in genere, cum D. Bonavent. in 4. dist. 28. quaest. 3. et habet Glossa in leg. 1. in principio, ff. de donationibus, Curtius iunior in leg. 3. num. 73. ff. si certum petat. Iulius Clarus §. Donatio, quaest. 2. Fagundez lib. 4. cap. 2.
A donation FOR a day certainly to come, but uncertain when it will come, is valid, for instance if I give you my house for the day of my death, which donation induces an obligation to hand over the thing, but not before that day leg. omnis stipulatio, versu in diem, ff. de verborum obligatione, et leg. cedere diem, ff. de verb. significat. et leg. certi condictio in principio, and from the Gloss ibi, V. Caeterum, ff. si certum petatur, Molina disput. 284. § 567. Fagundez loco citato.
DONATIO In diem certo venturum, sed incertum, quando futurus sit, est valida, puta si dono tibi meam domum in diem mortis, quae donatio inducit obligationem tradendi rem, sed non ante eam diem leg. omnis stipulatio, versu in diem, ff. de verborum obligatione, et leg. cedere diem, ff. de verb. significat. et leg. certi condictio in principio, et ex Glossa ibi, V. Caeterum, ff. si certum petatur, Molina disput. 284. § 567. Fagundez loco citato.
HENCE you can draw the difference between a donation for a day and a bequest for a day, for a donation obliges at once, and becomes irrevocable; but a bequest becomes irrevocable only at death, leg. si pupillus, §. qui sub conditione, ff. de donationibus, et ex lib. 12. et 17. tit. 15. part. 5. Molina teaches disp. 284 § illud observa. Therefore if the legatee dies before the testator, nothing of his is owed to the heirs: but if the donee dies before that day fixed for the handing over of the thing, the right passes to the heirs.
HINC elicere potes differentiam inter donationem in diem, et legatum in diem, nam donatio statim obligat, et fit irrevocabilis; at legatum solum in morte fit irrevocabile, leg. si pupillus, §. qui sub conditione, ff. de donationibus, et ex lib. 12. et 17. tit. 15. part. 5. docet Molina disp. 284 § illud observa. Itaque si Legatarius praemoriatur legatori, nihil eius heredibus debetur: at vero si donatarius moriatur ante eam diem, praefixam traditioni rei, transit ius ad heredes.
Donation is DIVIDED also into merely gratuitous, and remuneratory, or antidotal, which is rather called compensation leg. Attilius Regulus, ff. de donat. and Reinosus observat. 31 Covarr. in cap. cum in offic. de testam. num 10. teach there, Cevallos tract. 1. commun. contra communes, quaest. 273. num. 11. Mascardus de probat. concl. 1236. num. 61.
DIVIDITUR etiam donatio in mere gratuitam, et in remuneratoriam, seu antidotalem, quae potius dicitur compensatio leg. Attilius Regulus, ff. de donat. et docent ibi Reinosus observat. 31 Couar. in cap. cum in offic. de testam. num 10. Cevallos tract. 1. commun. contra communes, quaest. 273. num. 11. Mascardus de probat. concl. 1236. num. 61.
This donation, however, is valid, even if the merits are unknown from elsewhere, and are proved only by the expression of the donor, for no one can know benefits better than he who received them. So Petrus Barbosa Tom. 2. leg. quae dotis 34. ff. soluto matrim. num. 56. Iulius Clarus §. donatio, quaest. 3. Curtius the younger consil. 142. and thus the Parliament of Delphinatus judged, as Guy Papa attests decis. 95. et Claro already number 2.
DONATIO autem haec valet, etiamsi merita aliunde ignorentur, et sola donantis expressione probata sint, nullus enim melius scire potest beneficia, quam qui accepit. Ita Petrus Barbosa Tom. 2. leg. quae dotis 34. ff. soluto matrim. num. 56. Iulius Clarus §. donatio, quaest. 3. Curtius iunior consil. 142. et ita iudicavit Parlamentum Delphinatus, testante Guidone Papa decis. 95. et Claro iam numero 2.
Merits obliging from justice, however, are not pre-required, but it suffices if the donation is made by the judgment of a prudent donor from the debt of a grateful mind, as the Doctors teach commonly, Iulius Clarus loco cit. Covarruvas, and Socin. num. 1. Molina disp. 244. Sanchez tract. 1. de matrim. lib. 6. disp. 6. Menoch. de praesumpt. lib. 4. praesumpt. 67. a num. 1.
Non praeexiguntur tamen merita ex iustitia obligantia, sed sufficit, si iudicio prudentis donantis ex grati animi debito fiat donatio, ut docent communiter Doctores, Iulius Clarus loco cit. Couar. et Socin. num. 1. Molina disp. 244. Sanchez tract. 1. de matrim. lib. 6. disp. 6. Menoch. de praesumpt. lib. 4. praesumpt. 67. a num. 1.
There is also ANOTHER donation indicated above, which is called Causa mortis, and it is a kind of liberal giving, or disposition of the will, from consideration of death, or of the danger of death, present or future. So Sylvester teaches V. donatio 4. num. 1. and it is confirmed by death alone without the addition of inheriting, as when a donation causa mortis is made to one present and accepting. For then, for its confirmation, the addition is not required; and in this it is distinguished from the other bequests and fideicommissa, which are not confirmed by death alone, but require the addition, as Bartol. teaches in leg. et in mortis, ff. de donat. causa mortis, Molina de primog. lib. 1. cap. 12. num. 14. Alexand. in leg. sciendum, ff. de legatis 1. and the Doctors commonly, cited by Fagundez lib. 4. cap. 5.
EST et alia donatio supra indicata, quae dicitur: Causa mortis, et est quaedam liberalis datio, vel dispositio voluntatis ex consideratione mortis, vel periculo mortis praesentis, vel futurae. Sic docet Sylvester V. donatio 4. num. 1. et sola morte confirmatur absque haereditatis adiectione, ut cum donatio causa mortis fit praesenti, et acceptanti. Tunc enim ad illius confirmationem aditio non requiritur; et in hoc a caeteris legatis, ac fideicommissis distinguitur, quae non sola morte confirmantur, sed aditionem requirunt, ut docet Bartol. in leg. et in mortis, ff. de donat. causa mortis, Molina de primog. lib. 1. cap. 12. num. 14. Alexand. in leg. sciendum, ff. de legatis 1. et communiter Doctores apud Fagundez lib. 4. cap. 5.
This kind differs, however, from a donation inter vivos, because the donor causa mortis wishes the thing rather for himself, while he lives, than for the donee: but in a donation inter vivos, he wishes the thing rather for the donee.
DIFFERT autem haec a donatione inter vivos, quia donator causa mortis, vult magis sibi rem, dum vivit, quam donatario: at in donatione inter vivos, magis vult rem donatario.
NOTE, however, that this donation ought to be liberal, and therefore not made by one freely striking fear of death in an agent in order to extort the donation; otherwise it will be invalid, as I said disput. 1. quaest. 4.
ADVERTE autem, donationem hanc debere esse liberalem, et ideo non metu mortis incusso ab aliquo agente libere ad excutiendam donationem; alioqui erit invalida, ut dixi disput. 1. quaest. 4.