Question — Bontempi, Palladium Theologicum V · from Schola Thomistica
Question XII: On the rescission of a sale and purchase on account of fraud, etc.
IT MUST BE NOTED that D. Bonaventure, in the Mirror of the Soul, chapter 2, teaches that hidden injustice is often committed in contracts in many ways, namely by frauds in number, weight, and measure; in value or in quantity; by silence about a defect, or by deceiving the simplicity of a buyer, by commending a false thing with perjuries, by asserting things with execrations, by duplicity of words — all of which are against charity, and also against justice, insofar as they are directed at deceiving and damaging one's neighbor; for they give a cause to contracts which buyers would not enter into if they knew such things. Similarly, sellers often disparage merchandise, spreading reports that such goods must be reduced to a very cheap price; by disseminating letters; by ships quickly landing, laden with the same merchandise, etc. These sometimes give a cause to contracts. About these we must see what we ought to hold.
De rescissione venditionis, et emptionis ratione doli etc.
NOTANDUM est D. Bonav. in speculo animae, cap. 2. iniustitiam occultam saepe fieri in contractibus, multis modis, fraudibus scilicet, in numero, pondere, mensura; in valore, seu in quantitate, in defectus taciturnitate, vel decipiendo ementis simplicitatem, commendando rem falsam periuriis, asseverando execrationibus, verborum duplicitate, quae omnia contra charitatem sunt, et etiam contra iustitiam, quatenus ad decipiendum proximum, et damnificandum diriguntur; dando causam contractibus, quos non inirent emptores, si talia nossent. Similiter emptores saepe merces vilipendunt, spargentes, tales merces ad viliusculum pretium redigendas; litteras disseminando; naves cito appellen-las, iisdem mercibus onustas, etc. Quae aliquando dant causas contractibus. De his videndum, quid sentire debemus.
THEREFORE, FIRST, frauds and deceits concerning the substance of things, when they give a cause to the contract, render it void, as all confess. The reason is given by D. Bonaventure in 4 dist. 27, art. 2, question 2, and elsewhere in the same distinction: because fraud and deceit make the contract itself involuntary; but without free consent a human act cannot stand. This is proven also by the others: Lessius book 2, chap. 17, dub. 5, n. 27; Fagundez book 5, chap. 42, n. 2.
PRIMO igitur fraudes, et doli circa substantiam rerum, dantes causam contractui, reddunt irritum, ut omnes fatentur. Ratio est D. Bonav. in 4. dist. 27. art. 2. quaest. 2. et alibi eadem dist. quia fraus, et dolus reddunt ipsum contractum involuntarium; sine consensu autem libero, actus humanus non stat. Ita probatur etiam a caeteris Lessio l. 2. cap. 17. dub. 5. num. 27. Fagundez l. 5. cap. 42. num. 2.
I SAY secondly, that fraud and deceit which do not cause the contract, but only an increase or diminution of the price, do not void the contract, but only oblige to reducing the price to equality. See Molina t. 2, disp. 352; Less. book 2, chap. 17, dub. 5, n. 28.
DICO secundo, fraus, et dolus non causantes contractum, sed solum intensionem, vel remissionem pretii, non irritant contractum, sed solum obligant ad reducendum pretium ad aequalitatem. Vide Molinam t. 2. disp. 352. Less. l. 2. cap. 17. dub. 5. num. 28.
I SAY thirdly. If deceit, error, or fraud gives a cause to a contract of sale, or to any other, such that the party suffering the deceit would not contract if he knew of the deceit, and the deceit itself proceeds from the other contracting party, or he shares in it, the other contracting party being in good faith, the contract is void in the forum of conscience and in the external forum; yet in the external forum, in favor of the deceived party and of the deceiver, by civil and canonical law there is given an action for rescinding the contract, or for reducing it to equality, as the deceived party may prefer, even if the deception does not go beyond the limits of the just price. So Molina T. 2, disp. 259 and 352; Couar. ad regulam Possessor, p. 2, §. 6; Medina Cod. de restit., question 35; Vallascus de iure emphyt., question 5, n. 9; Sylvest. v. culpa, question 7; Fagundez book 5, chap. 42; and it is evident ex l. si dolo C. de rescind. vendit. and ex cap. cum dilecti de empt. et vendition.
DICO tertio. Si dolus, error, vel fraus det causam contractui venditionis, vel cuicumque alteri, ita ut dolum patiens non contraheret, si dolum sciret, et ipse dolus proveniat ex altero contrahente, aut illius particeps sit, bona fide altero contrahente, contractus est irritus in foro conscientiae, et externo; datur tamen in foro externo in favorem decepti, et decipientis, de iure civili, et canonico, actio rescissoria contractus, vel reductoria ad aequalitatem, prout deceptus maluerit, etiam si deceptio non sit extra limites pretii iusti. Ita Molina T. 2. disp. 259. et 352. Couar. ad regulam Possessor, p. 2. §. 6. Medina Cod. de restit. quaest. 35. Vallascus de iure emphyt. quaest. 5. num 9. Sylvest. v. culpa, quaest. 7. Fagundez l. 5. cap. 42. et constat ex l. si dolo C. de rescind. vendit. et ex cap. cum dilecti de empt. et vendition.
IT IS PROVED commonly by the argument placed above of D. Bonaventure, because free consent, necessary for every contract, was lacking.
PROBATUR communiter, argumento supra posito D Bonaventurae, quia defuit consensus liber, necessarius ad omnem contractum.
I SAY fourthly. If the deceit is brought about by some third party, the contracting parties being unaware, although the contract is valid, yet the deceived party can in the forum alone have an action against that third party for damages, as is found in cap. cum dilecti, de empt. et vendit., and Leg. eleganter, at the beginning, ff. de dolo, and ex Leg. si dolo C. de rescind. vendit.; and this is taught commonly by Molina t. 2, disp. 352; Less. cited book, chap. 17, dub. 5, n. 33; and others as gathered by Fagundez n. 16.
DICO quarto. Si dolus inductus est a tertio quodam, insciis contrahentibus, licet sit validus contractus, tamen potest deceptus in foro Soli habere actionem contra illum tertium de damno, ut habetur, cap. cum dilecti, de empt. et vendit. et Leg. eleganter, in principio, ff. de dolo, et ex Leg. si dolo C. de rescind. vendit. et docent communiter Molina t. 2. disp. 352. Less. lib. cit. cap. 17. dub. 5. num. 33. et alii apud Fagundez num. 16.
SOME, however, say that such a contract is null in conscience, because consent, which is the substance of the whole contract, is lacking. So Medina C. de restit., question 33; Conrad. in addit. sum., ad question 57, dicto 3 and 4. For the rest see the disput. de contractibus, question 3. Bassaeus adds at n. 13 that the contract cannot be patched up at the very lowest by an occult diminution of measure, unless he is compelled to go below the minimum.
ALIQUI tamen dicunt, talem contractum esse in conscientia nullum, quia deficit consensus, qui est substantia totius contractus. Ita Medina C. de restit. quaest. 33. Conrad. in addit. sum. ad quaest. 57. dicto 3. et 4. Reliqua vide disput. de contractibus quaest. 3. Bassaeus num. 13. addit non posse refarcire contractum ad infima diminutione mensurae occulta, nisi cogatur infra infimum ire.