Doubt — Bontempi, Palladium Theologicum V · from Schola Thomistica
Doubt III: Whether, and how, restitution of fame, and honor, is to be made
That reputation is a good having marketable value, the taking away of which obliges in justice to restitution, is certain. For reputation is good estimation among others, of which Proverb. 22: Melius est nomen bonum, quam divitiae multae. From this S. Bonaventure p. p. Centil. sect. 13 deduces that the detractor is held under greater obligation to Restitution than the thief, which Valentia thereupon noted disp. 5. quaest. 6. puncto 5.
An, et quomodo RESTITUTIO Famae, et Honoris sit facienda.
Famae esse bonum appretiabile, quod ablatum cogit ex iustitia ad restitutionem, certum est. Est enim fama, bona aestimatio apud alios, de qua Proverb. 22. Melius est nomen bonum, quam divitiae multae. Ex quo deducit S. Bonavent. p. p. Centil. sect. 13. Maiori obligatione teneri detractorem Restitutioni, quam furem; quod adnotavit inde Valentia disp. 5. quaest. 6. puncto 5.
Therefore the detractor is held to restore reputation, three conditions concurring. The first is that the reputation have been taken away — for sometimes reputation is not removed by a saying, either because it is not believed, or because that sin does not blacken a person of that rank, as if you say of a knight: He wounded another man. The second condition is that the reputation have been taken away unjustly. The third, that the defamed man have not redeemed his stolen reputation. Thus they report from the common teaching: Soto Lib. 4. de Iustitia, quaest. 6. art. 3, Valentia disp. 5. quaest. 6. puncto 5, Turrianus disp. 53. dub. 3, Caspensis disp. 10. sect. 5.
Igitur detractor tenetur famam restituere, concurrentibus tribus conditionibus. Prima est, ut fama fuerit ablata, aliquando enim dicterio non aufertur fama; sive quia non creditur, sive quia peccatum illud ratione personae non denigret, ut si de milite dicas: Alium vulneravit. Secunda conditio est, ut fama iniuste sit erepta. Tertia, ut diffamatus famam raptam non redemerit. Ita ex communi referunt Soto Lib. 4. de Iustitia, quaest. 6. art. 3. Valentia disp. 5. quaest. 6. puncto 5. Turrianus disp. 53. dub. 3. Caspensis disp. 10. sect. 5.
I assert, therefore, first, that the unjust detractor is held to restore reputation, even with the loss of his own reputation, though not of his life, even by saying (if need be) that he lied. Thus D. Thom. 2. 2. quaest. 62. art. 2. ad 2, Caietanus ibi, Sotus Lib. 4. de Iustitia, quaest. 6. art. 3, Petrus Navar. Lib. 2. de restit. cap. 4. disput. 5. num. 375, Michael Salonius 2. 2. quaest. 62. art. 2. controu. 13, Navar. in manuali Latino, cap. 18. num. 45, Rodriquez 2. part. summae, cap. 45, Lopez prima parte, instruct. cap. 16, Sayrus Lib. 11. cap. 3. num. 21, Filliucius Tom. 2. tract. 32. cap. 9. num. 145, Malder. de Iust. tract. 7. cap. 2. dub. 9. fol. 554, et all the Doctors commonly, as in Valentia loco cit. Fagundez in octavum praeceptum Decal. cap. 15, Tannerum disp. 4. quaest. 6. dub. 4, Bassaeum V. Detractio, 2. num. 4.
Assero igitur primo, Detractorem iniquum teneri restituere famam, etiam cum iactura propriae famae, non tamen vitae, etiam dicendo (si oportuerit,) se esse mentitum. Ita D. Thom. 2. 2. quaest. 62. art. 2. ad 2. Caietanus ibi, Sotus Lib. 4. de Iustitia, quaest. 6. art. 3. Petrus Navar. Lib. 2. de restit. cap. 4. disput. 5. num. 375. Michael Salonius 2. 2. quaest. 62. art. 2. controu. 13. Navar. in manuali Latino, cap. 18. num. 45. Rodriquez 2. part. summae, cap. 45. Lopez prima parte, instruct. cap. 16. Sayrus Lib. 11. cap. 3. num. 21. Filliucius Tom. 2. tract. 32. cap. 9. num. 145. Malder. de Iust. tract. 7. cap. 2. dub. 9. fol. 554. et communiter omnes DD. apud Valentiam loco cit. Fagundez in octavum praeceptum Decal. cap. 15. Tannerum disp. 4. quaest. 6. dub. 4. Bassaeum V. Detractio, 2. num. 4.
Some add a little exception: unless there be great inequality — as if the defamed man be of low condition, but the defamer of great dignity, and he suffer greater detriment by saying he lied. Thus Sotus and Valentia, although Nauarrus doubts of this: for one is not held to make greater restitution than what he took away. Whence it comes about that he is not held to restore reputation with the loss of his own life; for although reputation is a kind of civil death, as Anselmo teaches Lib. de simil. cap. 147 as cited by D. Bonaventure in Pharetra Lib. 3. cap. 3. §. De Detractione, still it is not the proper taking away of life, but of a good inferior to life itself, namely reputation, which outweighs riches, according to Proverb. 22; and accordingly it binds more to restitution than the taking away of an eye, as the Saintly Doctor again enjoins in speculo animae, cap. 1. Most follow this doctrine, as in Fagundez cap. 15 et Dianam part. 2. Tract. 5. resol. 29 et 30.
Apponunt aliqui exceptionculam, nisi sit grandis inaequalitas; ut infamatus sit vilis, infamans vero sit grandis dignitatis, et plus patiatur detrimentum dicendo, se esse mentitum. Ita Sotus, et Valentia, licet Nauarrus de hoc dubitet: non enim tenetur maius restituere, quam abstulit. Quo fit, ut neque teneatur cum suae vitae iactura famam restituere, quamvis enim fama sit civilis quaedam occisio, ut docet ex Anselmo Lib. de simil. cap. 147. apud D. Bonavent. in Pharetra Lib. 3. cap. 3. §. De Detractione; non est tamen propria vitae ablatio, sed boni, inferioris vita ipsa, nempe famae, quae divitiis praevalet, iuxta id Proverb. 22. atque adeo magis ligat ad restitutionem, quam ablatio Cumenae, ut rursus iniungit S. Doctor in speculo animae, cap. 1. Hanc doctrinam sequuntur plurimi apud Fagundez cap. 15. et Dianam part. 2. Tract. 5. resol. 29. et 30.
There is, moreover, a question there in Diana: whether one who falsely defamed someone is held, if need be, to swear that he spoke falsely. They answer affirmatively: Caietanus and Aragon 2. 2. quaest. 62. artic. 2, where also Sylvius quaestione 22. tractat. 32. cap. 20. num. 245, Turrianus disp. 52. dub. 1, Salon de Iust. tom. 1. quaest. 62. art. 2. controv. 3, Carbo de restit. quaest. 18, Villalob. in summa, Tom. 2. tract. 11. diff. 37, Tanner. 2. 2. disp. 4. quaest. 6. dub. 6. num. 141, Diana ibi, Fagundez Lib. 8. cap. 15, Navar. cap. 18. num. 45, Pet. Navar. Lib. 2. cap. 4. num. 137, Sotos de Iust. Lib. 4. quaest. 6. art. 3, Faustus in speculo, disp. 21. quaest. 21, Bassaeus num. 9. Nay, they add — Molina tom. 5. disp. 41, Ioan. de la Cruz in Direct. pract. 1. punct. 7. art. 2. dub. 5, Soto, Aragon, and Salon — that he must, if need be, even bring witnesses.
Est autem quaestio ibi apud Dianam: Num, qui falso aliquem infamavit, teneatur, si oporteat iuramento confiteri, se falsum dixisse. Assertive respondent Caietanus, et Aragon 2. 2. quaest. 62. artic. 2. ubi etiam Sylvius quaestione 22. tractat. 32. cap. 20. num. 245. Turrianus disp. 52. dub. 1. Salon de Iust. tom. 1. quaest. 62. art. 2. controv. 3. Carbo de restit. quaest. 18. Villalob. in summa, Tom. 2. tract. 11. diff. 37. Tanner. 2. 2. disp. 4. quaest. 6. dub. 6. num. 141. Diana ibi, Fagundez Lib. 8. cap. 15. Navar. cap. 18. num. 45. Pet. Navar. Lib. 2. cap. 4. num. 137. Sotos de Iust. Lib. 4. quaest. 6. art. 3. Faustus in speculo, disp. 21. quaest. 21. Bassaeus num. 9. Imo addunt Molina tom. 5. disp. 41. Ioan. de la Cruz in Direct. pract. 1. punct. 7. art. 2. dub. 5. Soto, Aragon, et Salon. debere, si oportuerit, etiam testes adhibere.
I WONDER, however, that the Doctors so crowd headlong into binding consciences; for, as Faventinus observes in 4. dist. 15. quaest. 3. disp. 53. cap. 1. num. 32, the ancient Theologians — such as S. Bonaventure in the places adduced and elsewhere, Alensis part. 2. quaest. 129. memb. 6, D. Thom. quaest. 62. art. 2. ad 2, Scotus loco cit. — require only a simple retraction. But the modern Zealots superadd a most heavy burden, which perhaps they themselves do not touch with a finger.
MIROR autem, Doctores adeo acervatim ruere ad conscientias ligandas; nam, ut observat Faventinus in 4. dist. 15. quaest. 3. disp. 53. cap. 1. num. 32. Theologi antiqui, ut S. Bonavent. locis adductis, et aliis, Alensis part. 2. quaest. 129. memb. 6. D. Thom. quaest. 62. art. 2. ad 2. Scotus loco cit. non exigunt, nisi simplicem retractationem; At moderni Zelotes onus superaddunt gravissimum, quod nec ipsi forsan digito tangunt.
The Doctors bring forward a certain SMOOTH manner of restoring reputation. For since to say one lied is an arduous act, they teach that the reputation is to be restored by praising the defamed man before those who had heard the detraction. Thus Caietanus 2. 2. quaest. 62. art. 2, Soto de Iustitia, lib. 4. quaest. 9. art. 3. ad 4, Villalob. in summa, Tom. 2. tract. 11. diff. 37. num. 4, Tannerus 2. 2. disp. 4. quaest. 6. dub. 4. num. 143, Valentia quaest. 4. puncto 5 and quaest. 17. puncto 2, Fagundez in octavum praeceptum, Lib. 8. cap. 15. num. 3, Lessius Lib. 2. cap. 11. dub. 10, Aragon. 2. 2. quaest. 62. art. 2, Faustus in speculo confess. disp. 21. quaest. 74. num. 6, Diana loco cit. Whatever they may bring to the contrary: Layman Lib. 3. sect. 5. tract. 3. part. 2. cap. 7, Navar. lib. 2. cap. 4. num. 370, Faber n. 46, Sylvius 2. 2. quaest. 62. art. 2. quaeritur 22, Fillucius Tom. 2. tract. 31. cap. 10. num. 246.
SUAVEM quemdam modum restituendae famae afferunt Doctores; Quia enim dicere se mentitum, arduus est actus, idco docent restituere famam laudando infamatum coram illis, qui detractionem audierant. Ita Caietanus 2. 2. quaest. 62. art. 2. Soto de Iustitia, lib. 4. quaest. 9. art. 3. ad 4. Villalob. in summa, Tom. 2. tract. 11. diff. 37. num. 4. Tannerus 2. 2. disp. 4. quaest. 6. dub. 4. num. 143. Valentia quaest. 4. puncto 5. et quaest. 17. puncto 2. Fagundez in octavum praeceptum, Lib. 8. cap. 15. num. 3. Lessius Lib. 2. cap. 11. dub. 10. Aragon. 2. 2. quaest. 62. art. 2. Faustus in speculo confess. disp. 21. quaest. 74. num. 6. Diana loco cit. Quidquid in contrarium afferant Layman Lib. 3. sect. 5. tract. 3. part. 2. cap. 7. Navar. lib. 2. cap. 4. num. 370. Faber n. 46. Sylvius 2. 2. quaest. 62. art. 2. quaeritur 22. Fillucius Tom. 2. tract. 31. cap. 10. num. 246.
IT IS ASKED second: whether the defamer, not being able to restore the reputation, can, and ought, to make satisfaction with money.
QUAERITUR secundo: An infamator, non potens famam restituere, possit, et debeat pecunia satisfacere.
They AFFIRM that he is held: Layman Lib. 3. sect. 5. tract. 3. part. 2. cap. 7, Filliuc. Tom. 2. tract. 32. cap. 10. n. 239, Turrianus 1. 2. tomo 2. disp. 53. dub. 7, Faber in 4. disp. 53. cap. 4. num. 122, Malderus 2. 2. tract. 7. cap. 7. dub. 8, Navarrus cap. 17. num. 19, Bannes 2. 2. quaest. 62. art. 2, Sylvest. verbo Detractio, quaest. 4, Navar. lib. 2. cap 4. num. 416, Lessius Lib. 2. cap. 11. disp. 11, and others as in Bassaeum num. 7.
TENERI astruunt Layman Lib. 3. sect. 5. tract. 3. part. 2. cap. 7. Filliuc. Tom. 2. tract. 32. cap. 10. n. 239. Turrianus 1. 2. tomo 2. disp. 53. dub. 7. Faber in 4. disp. 53. cap. 4. num. 122. Malderus 2. 2. tract. 7. cap. 7. dub. 8. Navarrus cap. 17. num. 19. Bannes 2. 2. quaest. 62. art. 2. Sylvest. verbo Detractio, quaest. 4. Navar. lib. 2. cap 4. num. 416. Lessius Lib. 2. cap. 11. disp. 11. et alii apud Bassaeum num. 7.
OTHERS, however, as in Diana resol. 50 citata, propose with probability that it can be done. Thus Villalob. Tom. 2. tract. 11. diffic. 39, Sotos de Iust. Lib. 4. quaest. 6. art. 2, Aragon 2. 2. quaest. 62. art. 2, Valentia disp. 5. quaest. 6. puncto 5, Couar. lib. 1. variar. cap. 2. num. 8, Molina tract. 4. disput. 25, Sà V. Infamia, num. 7, Sylvius 1. 2. quaestio 62. art. 2. Quaeritur 22, post Rebell. — Sotum, Richardum, Adrianum, Caietanum, and others as in Fagundez Lib 8. cap. 14. num. 11, asserting also Couar. reg. peccatum, p. p. num. 6 et Lib. 1. var. resol. cap. 2. num. 8, Cordubam quaest. 33. art. 2, Lopez p. p. Instruct. cap. 116, Salonium 2. 2. quaest. 62. art. 2. controv. 13, Rodriquez 2. part. summa, cap. 45, Rebell. Lib. 2. quaest. 10, the Gloss on cap. Ecclesia sanctae Mariae extra, ut lite pendente nihil innovetur, Malderum de Iust. tract. 7. cap. 2. de restit. famae, dub. 8, Tannerum disp. cit. num. 150, and others adduced above. Add Bassaeum num. 7, who says it can be done in equity if the defamer is poor.
ALII tamen apud Dianam resol. 50. citata, probabiliter id afferunt fieri posse. Ita Villalob. Tom. 2. tract. 11. diffic. 39. Sotos de Iust. Lib. 4. quaest. 6. art. 2. Aragon 2. 2. quaest. 62. art. 2. Valentia disp. 5. quaest. 6. puncto 5. Couar. lib. 1. variar. cap. 2. num. 8. Molina tract. 4. disput. 25. Sà V. Infamia, num. 7. Sylvius 1. 2. quaestio 62. art. 2. Quaeritur 22. post Rebell. Sotum, Richardum, Adrianum, Caietanum, et alios apud Fagundez Lib 8. cap. 14. num. 11. asserentem etiam Couar. reg. peccatum, p. p. num. 6. et Lib. 1. var. resol. cap. 2. num. 8. Cordubam quaest. 33. art. 2. Lopez p. p. Instruct. cap. 116. Salonium 2. 2. quaest. 62. art. 2. controv. 13. Rodriquez 2. part. summa, cap. 45. Rebell. Lib. 2. quaest. 10. Glossam in cap. Ecclesia sanctae Mariae extra, ut lite pendente nihil innovetur. Malderum de Iust. tract. 7. cap. 2. de restit. famae, dub. 8. Tannerum disp. cit. num. 150. et alios supra adductos. Adde Bassaeum num. 7. qui ait ex aequitate fieri posse, si infamator sit pauper.
The OPINION of the Seraphic Doctor, in my judgment, is that this compensation cannot be made. Thus the authorities cited, to whom add Caspensem disp. 10. sect. 5. num. 37, and Tanner judges it probable.
SENTENTIA Seraphici meo iudicio est, non posse fieri hanc compensationem. Ita allegati, quibus adde Caspensem disp. 10. sect. 5. num. 37. eamque probabilem censet Tannerus.
The rationale of D. Bonaventure, in nearly all the places cited and ad cap. 10. Ecclesiast., is this: Restitution is an act of Justice, reducing to equality according to commutation through compensation of what was taken away; but money, or other goods of fortune, are not proportionate to compensating reputation: Therefore. The minor is proved by Proverb. 22, Melius est nomen bonum, quam divitiae multae, and Ecclesiasticus 41, Curam habe de bono nomine: hoc enim tibi magis permanebit, quam mille thesauri pretiosi. The authors of our opinion use this rationale, from which it also follows that, conversely, one is not held to restore with goods of a higher order of life. Thus it is laid down in cap. offi. II., de poenit. et remiss, and the Doctors commonly cite it as in Fagundez in octavum Praeceptum Lib. 8. cap. 13 and Diana part. 2. Tract. 3. resol. 30 — even if the defamed man is a noble defamed by a VILE man. The reason has already been given. IT WILL BE ASKED third: whether one who, without just cause, makes known the hidden crime of someone to one or two prudent men whom he knows will not spread it about, sins mortally.
Ratio D. Bonavent. omnibus fere allegatis locis, et ad cap. 10. Ecclesiast. haec est: Restitutio est actus Iustitiae, redigens ad aequalitatem secundum commutationem per compensationem ablati; sed pecunia, vel alia bona fortunae non sunt proportionata ad compensandam famam: Ergo. Minor probatur, Proverb. 22. Melius est nomen bonum, quam divitiae multae, et Ecclesiastici 41. Curam habe de bono nomine: hoc enim tibi magis permanebit, quam mille thesauri pretiosi. Hac ratione utuntur nostrae sententiae authores, ex qua etiam sequitur, non teneri e contra ad restitutionem bonis ordinariis superioris vitae. Ita statuitur cap. offi. II., de poenit. et remiss. et communiter DD. afferunt apud Fagundez in octavum Praeceptum Lib. 8. cap. 13. et Dianam part. 2. Tract. 3. resol. 30. etiamsi infamatus sit nobilis a VILI. Ratio est iam dicta.
YOU WILL ASK third: whether one who, without just cause, makes known the hidden crime of someone to one or two prudent men whom he knows will not spread it about, sins mortally.
QUAERES tertio; an qui occultum crimen alicuius sine iusta causa manifestat uni, vel duobus viris prudentibus, quos scit non vulgaturos, peccet mortaliter.
They answer AFFIRMATIVELY: Turrianus 2. 2. Tom. 2. disp. 53. dub. 8, Sotus de Iust. Lib. 7. quaest. 10. art. 2, Molina de Iust. tract. 4. disp. 29, Lessius Lib. 2. cap. 11. dub. 11. num. 70, Bannes 2. 2. quaest. 62. art. 2, Azor. Tom. 1. Lib. 6. cap. 9, Fillincius Tom. 2. tract. 40. cap. 4. num. 91, Suarez tom. 4. disp. 34. sect. 1, Villalob. Tom. 2. tract. 11. diffic. 36, Valentia tomo 3. disp. 5. quaest. 17. puncto 2, Malderus 2. 2. tract. 7. cap. 1. dub. 4, Layman Lib. 3. sect. 5. tract. 3. part. 2. cap. 3, Ioan. de la Cruz part. 8. quaest. 2. art. 2. dub. 3, Salonius 2. 2. quaest. 62. art. 2, who state this opinion to be common among the more recent Thomists; Fagundez also defends it in octavum praeceptum, Lib. 8. cap. 2. num. 7, and Bassaeus V. Detractio 1. num. 11.
AFFIRMATIVE respondent Turrianus 2. 2. Tom. 2. disp. 53. dub. 8. Sotus de Iust. Lib. 7. quaest. 10. art. 2. Molina de Iust. tract. 4. disp. 29. Lessius Lib. 2. cap. 11. dub. 11. num. 70. Bannes 2. 2. quaest. 62. art. 2. Azor. Tom. 1. Lib. 6. cap. 9. Fillincius Tom. 2. tract. 40. cap. 4. num. 91. Suarez tom. 4. disp. 34. sect. 1. Villalob. Tom. 2. tract. 11. diffic. 36. Valentia tomo 3. disp. 5. quaest. 17. puncto 2. Malderus 2. 2. tract. 7. cap. 1. dub. 4. Layman Lib. 3. sect. 5. tract. 3. part. 2. cap. 3. Ioan. de la Cruz part. 8. quaest. 2. art. 2. dub. 3. Salonius 2. 2. quaest. 62. art. 2. qui afferunt, hanc opinionem esse communem inter recentiores Thomistas; eam tuetur etiam Fagundez in octavum praeceptum, Lib. 8. cap. 2. num. 7. Bassaeus V. Detractio 1. num. 11.
Caietanus teaches the CONTRARY opinion, 1. 2. quaest. 62. art. 2, Navar. de restit. Lib. 2. cap. 4. num. 234, Graffius lib. 2. cap 137, and others; and many of the adversaries hold this opinion probable, as Tanner. 2. 2. disput. 4. quaest. 8 dub. 7. num. 138, Ioan. de la Cruz, and others, with whom Diana subscribes, part. 2. Tract. 5. resol. 23.
CONTRARIAM sententiam docet Caietanus 1. 2. quaest. 62. art. 2. Navar. de restit. Lib. 2. cap. 4. num. 234. Graffius lib. 2. cap 137. et alii, et hanc sententiam probabilem credunt multi ex adversariis, ut Tanner. 2. 2. disput. 4. quaest. 8 dub. 7. num. 138. Ioan. de la Cruz, et alii, quibus subscribit Diana part. 2. Tract. 5. resol. 23.
The OPINION of D. Bonaventure is that this man sins mortally. His rationale, which the Moderns use as in Diana and Fagundez, is that reputation is blackened even before one or two. Wherefore Jesus Christ in Matth. 18 grants that one or two be called to correct someone when the obstinate man refuses solitary correction; otherwise he commands it to be done inter te, et ipsum solum. For one man could be harming, even if prudent, and of the sort Christ desires to help in reproving the fallen. For he wills that suitable men be chosen to raise up the fallen; and indeed reputation is often more harmed if it is said to one weighty person than if to many of the common people; but especially if the defamed man depended upon him. Thus the Saintly Doctor defines this question at those words of Ecclesiasticus 10, Si mordeat serpens in silentio, nihil eo minus habet, qui occulte detrahit, from which he elicits a new argument; for the striking is deadly even when secret before one whom he defames, for he compares this to the striking of a venomous serpent.
SENTENTIA D. Bonavent. est, hunc peccare mortaliter. Ratio eius est, qua utuntur Moderni apud Dianam, et Fagundez; quia fama denigratur etiam apud unum, vel duos. Quare Iesus Christus Matth. 18. concedit vocare unum, vel duos ad corrigendum aliquem, quando pervicax recusat solitariam correctionem; aliter vero praecipit fieri inter te, et ipsum solum. Nam unus posset esse laedens, etiamsi prudens, et qualis desideratur a Christo, ut adiuvet ad correptionem lapsi. Ideo enim vult eligi aptos ad sublevandum lapsum; et quidem saepe magis laeditur fama, si uni gravi personae dicatur, quam si plurimis e plebe; maxime vero si ab ea pendeat infamatus. Ita definit S. Doctor hanc quaestionem ad ea verba Ecclesiastici 10. Si mordeat serpens in silentio, nihil eo minus habet, qui occulte detrahit, ex quo novum elicit argumentum; est enim percussio mortifera etiam secreta coram uno infamando, hanc enim percussioni venenati serpentis assimilat.
They OBJECT that the prudent man would not reveal it. It is answered, as I said, that it makes no difference. Next, who made you the guarantor of this?
OBIICIUNT, prudentem non revelaturum. Respondetur, nil referre, ut dixi. Deinde quis te constituit de hoc fideiussorem?
ANOTHER doubt arises: whether the detractor is held to restitution of damages in the goods of the man's household, and in other things, lost on account of his ruined reputation.
ALIA dubitatio suboritur: an teneatur detractor ad restitutionem damnorum in bonis rei familiaris, et aliis, ob pravam famam deperditis.
A DISTINCTION must be made. For if he defamed him falsely, he is held to full restitution of all damages. Thus commonly with Lessio Tom. 1. Lib. 2. cap. 12. de detract. dub. 19. numero 101.
OPORTET distinguere. Si enim falso infamavit, tenetur in integrum ad restitutionem omnium damnorum. Ita communiter cum Lessio Tom. 1. Lib. 2. cap. 12. de detract. dub. 19. numero 101.
Sayro lib. 11. cap. 3. de restit. bon. exter. num. 17, Soto lib. 4. de Iust. quaest. 6. art. 3. ad 4, Pet. Navar. lib. 2. de restit. cap. 4. disp. 4. num. 375, Navar. summa Lat. cap. 18. num. 47, Salon 2. 2. quaest. 62. art. 2. controv. 20; and it is clear from cap. si culpa, de iniur. et damn. as Fagundez notes in octavum Praeceptum, lib. 8. cap. 24. num. 5, who observes that this opinion is to be understood of goods already existing in possession; but as regards goods in hope — say, if on account of the defamation he was impeded from some dignity — he says the matter must be judged by a prudent man.
Sayro lib. 11. cap. 3. de restit. bon. exter. num. 17. Soto lib. 4. de Iust. quaest. 6. art. 3. ad 4. Pet. Navar. lib. 2. de restit. cap. 4. disp. 4. num. 375. Navar. summa Lat. cap. 18. num. 47. Salon 2. 2. quaest. 62. art. 2. controv. 20. et patet cap. si culpa, de iniur. et damn. ut notat Fagundez in octavum Praeceptum, lib. 8. cap. 24. num. 5. qui advertit, sententiam hanc intelligi de bonis iam existentibus in possessione; at vero quoad bona in spe, puta si ex diffamatione impeditus est ab aliqua dignitate, ait, iudicandum a prudenti.
HE ADDS, moreover, that even one who defamed of a true crime is not held to restore goods in hope in full, but well those already acquired. Thus also Navar. summa, cap. 18. num. 45, Sayrus lib. 11. cap. 3. de restit. bon. exter. num. 20, Lessius Tomo 1. lib. 2. cap. 12. de detract. et contum. n. 19 et num. 109, Petrus Navar. de restit. cap. 4. dub. 6. num. 384, and Salon. supra.
ADDIT vero, etiam illum, qui de vero crimine infamavit, non teneri in integrum ad restituenda bona in spe, sed bene iam acquisita. Ita etiam Navar. summa, cap. 18. num. 45. Sayrus lib. 11. cap. 3. de restit. bon. exter. num. 20. Lessius Tomo 1. lib. 2. cap. 12. de detract. et contum. n. 19. et num. 109. Petrus Navar. de restit. cap. 4. dub. 6. num. 384. et Salon. supra.
The rationale of the latter is that the debt of restitution arises not from the quantity of the sin, but from the quantity of the damage inflicted; whence, although one who speaks the truth sins less, yet he inflicted the same damage unjustly. Nor say that he gave the occasion by his own sin. For it is answered that the crime would inflict no damage except through the mediation of knowledge, and the detractor has no right to set this cause in motion. But he who is the cause of an unjust damaging is immediately constituted guilty of restitution, as the Saintly Doctor argues in Speculo animae, cap. 1, and with him Bassaeus, v. Detractio 2. num. 2.
Ratio posterioris est, quia debitum restitutionis non oritur ex quantitate peccati, sed ex quantitate damni illati; unde, licet qui verum dicit, minus peccet, tamen idem damnum inique intulit. Neque dicas, eum suo peccato causam dedisse. Respondetur enim, crimen non illaturum damnum, nisi mediante cognitione, et detractorem non habere ius ad hanc causam apponendam. Is vero, qui est causa damnificationis iniquae, illico constituitur reus restitutionis, ut arguit S. Doct. in Speculo animae, cap. 1. et cum illo Bassaeus, v. Detractio 2. num. 2.
A doubt, however, OCCURS here at once: whether he is held to restore the reputation before all those to whose notice the sin came through those to whom he himself told it.
OCCURRIT autem hic illico dubitatio: an teneatur restituere famam coram omnibus, ad quorum notitiam pervenit peccatum per eos, quibus ipse narravit.
Faber answers NEGATIVELY, disp. 35. allegata, cap. 1. num. 35, adducing Alensem. See Dianam loc. cit. resol. 34, Tannerum disput. 4. quaest. 6. dub. 6. num. 146, and others as in him and in Villalob. Tom. 2. tract. 11. diffic. 37. num. 11.
NEGATIVE respondet Faber disp. 35. allegata, cap. 1. num. 35. adducens Alensem. Vide Dianam loc. cit. resol. 34. Tannerum disput. 4. quaest. 6. dub. 6. num. 146. et alios apud istum, et apud Villalob. Tom. 2. tract. 11. diffic. 37. num. 11.
I JUDGE with Villalobos loc. cit. and Caspensi Tract. 18. de Restit. disp. 10. sect. 5. num. 33, and Diana, that such a man is excused if he believed those to whom he told it would not defame him to others; but if he believed they would defame him, he is held; for what is the cause of a cause is also the cause of what is caused. But the cause of the damaging is guilty of restitution, as the Saintly Doctor says loco citato.
EXISTIMO cum Villalobos loc. cit. et Caspensi Tract. 18. de Restit. disp. 10. sect. 5. num. 33. atque Diana, talem excusari, si credebat, eos, quibus narravit, non esse aliis diffamaturos; at si credebat, eos diffamaturos, tenetur; quia quod est causa causae, est etiam causa causati. Causa autem damnificationis est rea restitutionis, ut ait S. Doct. loco citato.
I SUBMIT ANOTHER doubt: whether, if someone tells another of an injury secretly inflicted upon himself by someone, in order to lessen his grief, he sins mortally. Diana answers negatively loc. cit. resol. 32, with Sylvio 2. 2. quaestion. 62. art. 2. quaerit. 15, Lessio lib. 2. cap. 11. dub. 12. num. 31, Navar. lib. 1. cap. 4. num. 345, Molina tract. 4. disp. 29. num. 5, Layman lib. 3. sect. 5. tract. 3. p. 2. cap. 3. num. 6, Tannero 2. 2. disp. 4. quaest. 8. dub. 7. num. 145, and others commonly. But Ioan. de la Cruz in Direct. p. 8. quaest. 2. art. 2. dub. 3 adds more. If a person gravely injured in secret, unable to restrain himself from grief, breaks out into public complaints, he is not immediately condemned of mortal guilt if the injurer is defamed; for it seems hard to restrain so afflicted a mind from breaking into complaints, since this is most natural. He adduces for this opinion also Ludovicum Lopes.
ALIUD dubium subdam: an, si aliquis narret alicui iniuriam, sibi ab aliquo secreto illatam, ad leniendum dolorem, peccet mortaliter. Negative respondet Diana loc. cit. resol. 32. cum Sylvio 2. 2. quaestion. 62. art. 2. quaerit. 15. Lessio lib. 2. cap. 11. dub. 12. num. 31. Navar. lib. 1. cap. 4. num. 345. Molina tract. 4. disp. 29. num. 5. Layman lib. 3. sect. 5. tract. 3. p. 2. cap. 3. num. 6. Tannero 2. 2. disp. 4. quaest. 8. dub. 7. num. 145. et aliis communiter. Sed plus addit Ioan. de la Cruz in Direct. p. 8. quaest. 2. art. 2. dub. 3. Si persona secreto graviter iniuriata, non valens se a dolore cohibere, in querimonias prorumpit publicas, non illico de culpa mortali damnatur, si iniurians infametur; durum enim videtur, sic afflictum animum cohibere, ne in querimonias prorumpat, cum hoc naturalissimum sit. Adducit pro hac sententia etiam Ludovicum Lopes.
I judge S. Bonaventure assents to these, who at those words Eccles. 10. Si mordeat serpens in silentio reduces the causes of detracting someone's reputation to three heads.
HIS arbitror assentiri S. Bonaventuram, qui ad ea verba Eccles. 10. Si mordeat serpens in silentio, ad tria capita reducit causas detrahendi famae alicuius.
The FIRST is from necessity, when he is compelled by some legitimate precept, human or divine. Human, when he who can commands him to speak; Divine, when conscience dictates to a man that he is bound to look after his neighbor, that he may be corrected, according to that precept of the Lord concerning fraternal correction.
PRIMUM est ex necessitate, cum ex aliquo legitimo praecepto cogitur, vel humano, vel divino: Humano cum praecipit, qui potest, ut dicat: Divino, quando conscientia dictat homini, quod ipse tenetur accurare proximum, ut corrigatur secundum illud praeceptum Domini de correctione fraterna.
The SECOND head is from usefulness, when he tells the evil of someone to one who can help and not harm, as when he tells it to a man who loves and sympathizes and has the will to correct him.
SECUNDUM caput ex utilitate, quando narrat malum alicui, qui potest prodesse, et non obesse, sicut cum narrat homini, qui diligit, et qui compatitur, et habet voluntatem corrigendi ipsum.
The THIRD is from the lust of detracting. When, therefore, neither necessity is considered nor usefulness, even if it be the truth, he is not excused from the lust of detracting; indeed he sins the sin of detraction. Thus the Saintly Doctor.
TERTIUM ex detrahendi libidine: Quando igitur non consideratur necessitas, nec consideratur utilitas, etiamsi sit veritas, non excusatur a detrahendi libidine, imo peccato detractionis peccat. Haec S. Doctor.
THEREFORE he replies further, that if some usefulness intervenes, it is not a sin.
IGITUR replicat adhuc, quod si utilitas aliqua interveniat, non est peccatum.
He adds in speculo animae, cap. 1. what Cruz says. Yet it matters greatly whether this vice proceeds from envy, or from an indiscreet Zeal of justice; for it sometimes happens that the evils of others, done out of a certain indignation or lightness of speech, are recited, or even aggravated, without the intention of defaming anyone as evil — which it would be hard to judge mortal. Thus the Saintly Doctor.
Addit in speculo animae, cap. 1. id quod ait Cruz. Multum tamen interest, vitium hoc procedat ex invidia, vel indiscreto Zelo iustitiae; quandoque enim contingit, mala aliorum facta ex quadam indignatione, vel levitate loquendi, nec intentione diffamandi contra aliquem malum recitari, vel etiam aggravari, quod esset durum iudicare mortale. Haec S. Doctor.
FINALLY many admit compensation, if the other also took away the other's reputation and is unwilling to restore it. Thus Toletus lib. 5. cap. 7, Lessius disput. 25, Molina disp. 49, Sylvius 2. 2. quaest. 62. art. 2. quaeritur 10, Malder. 2. 2. tract. 7. cap. 2. n. 14, Diana p. 2. Tract. 5. resol. 30. ante controv. 13 et 24, Aragon. 2. 2. quaest. 62. art. 2. ad 2, Petro de Navar. lib. 2. de restit. cap. 4. num. 6, Sayro lib. 11. cap. 8, and others, after D. Bonau. in 3. dist. 9. quaest. 4 et 5. Moreover honor is harmed by words, as by insults which impose faults to one's face; by insults which also oppose penal charges, such as being a bastard, etc.; by reproaches, casting up the miseries from which he has been relieved. So also by deeds one is harmed, by blows, scourges, etc., as the Doctors commonly teach with D. Bonau. in speculo animae, cap. 1; and accordingly they are held, as inflictors of damage, to restitution, as all concede. And indeed that it is a mortal sin, if they are grave.
TANDEM compensationem multi admittunt; si alter etiam abstulit alteri famam, nec vult restituere. Ita Toletus lib. 5. cap. 7. Lessius disput. 25. Molina disp. 49. Sylvius 2. 2. quaest. 62. art. 2. quaeritur 10. Malder. 2. 2. tract. 7. cap. 2. n. 14. Diana p. 2. Tract. 5. resol. 30. ante controv. 13. et 24. Aragon. 2. 2. quaest. 62. art. 2. ad 2. Petro de Navar. lib. 2. de restit. cap. 4. num. 6. Sayro lib. 11. cap. 8. et aliis, post D. Bonau. in 3. dist. 9. quaest. 4. et 5. Laeditur autem honor verbis, ut convitiis, quae culpas imponunt in faciem; convitiis, quae etiam poenalia opponunt, ut esse spurium, etc. exprobrationibus opponendo miserias, e quibus sublevatus est. Sic et factis laeditur, pugnis, flagris, etc. ut docent communiter Doctores cum D. Bonau. in speculo animae, cap. 1. atque adeo tenentur, ut damnificatores, ad restitutionem, ut omnes concedunt. Et quidem, esse peccatum mortale, si graves sint.
IT IS PROVED by the Saintly Doctor loc. cit. from that of Matth. 5: Qui dixerit fratri suo, Racha: reus erit iudicio. Qui dixerit fratri suo, fatue: reus erit gehennae ignis. The Saintly Doctor expounds what Racha is in serm. 1. in Dominica 5. post Pentec.; and Racha is an interjection of one indignant, expressing a Hebrew word which signifies empty or vain; but it is worse to call one a fool, and he calls these the insulting and the revilers, and there calls strikers those who damage and are condemned. Hence the Saintly Doctor proves, in serm. 4. in Dominica 5. post Pentec., that these insulting revilers are held to satisfaction. For the Lord adds: Si ergo offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid adversum te, etc. vade prius reconciliari fratri tuo. On this testimony rest Fagundez in octavum praeceptum Decal. lib. 8. cap. 18. num. 9 and others.
PROBATUR a S. Doct. loc. cit. illo Matth. 5. Qui dixerit fratri suo, Racha: reus erit iudicio. Qui dixerit fratri suo, fatue: reus erit gehennae ignis. Explicat autem S. Doct. quid sit Racha serm. 1. in Dominica 5. post Pentec. est autem Racha interiectio indignantis, exprimens nomen hebraeum, quod significat canos, vel vanum; peius vero est dicere fatuum, et hos contumeliosos, et convitiatores, ac percussores vocat ibi damnificantes, atque damnatos. Hinc probat S. Doct. serm. 4. in Dominica 5. post Pentec. hos contumeliosos, et convitiatores teneri ad satisfactionem: Subdit enim Dominus: Si ergo offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid adversum te, etc. vade prius reconciliari fratri tuo. Hoc testimonio nituntur Fagundez in octavum praeceptum Decal. lib. 8. cap. 18. num. 9. et alii.
IN MANY ways, however, this restitution of honor can be made. First, by honorable nomination; and Fagundez says this manner is enough for superiors, Lessius Tom. 1. lib. 2. cap. 11. de contum. dub. 27, Caietanus 2. 2. quaest. 72, adducing D August. de regulis superior.
MULTIS autem modis potest fieri haec restitutio honoris. Primo honorifica nominatione, et hunc modum satis esse superioribus ait Fagundez, Lessius Tom. 1. lib. 2. cap. 11. de contum. dub. 27. Caietanus 2. 2. quaest. 72. allegantes D August. de regulis superior.
SECONDLY, by asking pardon. And they say that this inferiors owe to superiors: Fagundez num. 10, Lessius loc. cit. num. 145. Nay, if the injury is atrocious, Fagundez says, it can be juridically decreed that the suppliant ask pardon with a rope about his neck; and he says that when this was done, it was decreed in the most flourishing kingdom of the Gauls, in the time of Louis XIII, who governed that most flourishing Empire most justly and most prudently, as this Spaniard exclaims.
SECUNDO petitione veniae. Et hoc debere inferiores superioribus aiunt Fagundez num. 10. Lessius loc. cit. num. 145. Imo si atrox sit iniuria, dicit Fagundez, posse iuridice damnari, ut reste ad collum alligato supplex petat veniam, quo pacto factum, ait, in floridissimo Galliarum regno decretum, tempore Ludovici XIII. qui florentissimum illud Imperium iustissime, et prudentissime gubernavit, ut acclamat Hispanus hic.
THIRDLY, by inviting to dinner and giving a place of honor. Thus Fagundez num. 13 and Petrus Nauar. lib. 2. cap. 4. num. 63. Lessius lib. 2. cap. 11. de contum. dub. 27. Filliuc. Tom. 2. tract. 32. cap. 9.
TERTIO invitando ad caenam, et dando locum honorificum. Ita Fagundez num. 13. et Petrus Nauar. lib. 2. cap. 4. num. 63. Lessius lib. 2. cap. 11. de contum. dub. 27. Filliuc. Tom. 2. tract. 32. cap. 9.
COMMONLY, however, they assert that pardon must be asked if the injury is grave. Thus Sotus lib. 4. de Iustitia, quaest. 6. art. 3. ad 5, Mastrius, Ledesma 2. 4. quaest. 18. art. 2. dub. 8, Sylvest. verb. Contumel. quaest. 4, after Nicolao de Lyra and Abul. in id Matth. 5. Si offers munus tuum, etc., Barthol. Medina lib. 1. Instruct. Confessar. cap. 14. §. 35, Aragon. 2. 2. quaest. 62. art. 2. ad 3, Salon. ibidem, controv. 24, Valentia disp. 5. quaest. 16. punct. 1, Clauis regia lib. 11. cap. 8.
COMMUNITER vero asserunt, petendam veniam, si gravis est iniuria. Ita Sotus lib. 4. de Iustitia, quaest. 6. art. 3. ad 5. Mastrius, Ledesma 2. 4. quaest. 18. art. 2. dub. 8. Sylvest. verb. Contumel. quaest. 4. ex Nicolao de Lyra et Abul. in id Matth. 5. Si offers munus tuum, etc. Barthol. Medina lib. 1. Instruct. Confessar. cap. 14. §. 35. Aragon. 2. 2. quaest. 62. art. 2. ad 3. Salon. ibidem, controv. 24. Valentia disp. 5. quaest. 16. punct. 1. Clauis regia lib. 11. cap. 8.
OTHERS, however, assign a milder reason. Thus Caietanus 2. 2. quaest. 72. art. 3, Couar. lib. 2. variarum, cap. 10, Corduba de detract. quaest. 3. concl. 11, Angles in floribus 4. quaest. de restit. art. 1, Petr. Nauar. lib. 2. de restit. cap. 4. p. 1. dub. 6. This, I think, is the opinion of D. Bonaventure; for in the places cited he only says one is held to restitution, but he does not lay down the manner as a precept, on which account the rest rely. They subscribe with others: Turrianus disp. 53. dub. 11, Caspens. disp. 10. sect. 5, Tanner. num. 158, adducing others.
ALII tamen mitiorem rationem assignant. Ita Caietanus 2. 2. quaest. 72. art. 3. Couar. lib. 2. variarum, cap. 10. Corduba de detract. quaest. 3. concl. 11. Angles in floribus 4. quaest. de restit. art. 1. Petr. Nauar. lib. 2. de restit. cap. 4. p. 1. dub. 6. Hanc reor esse sententiam D. Bonau. nam locis allegatis solum ait, teneri restitutioni, sed modum non ponit in praecepto; qua ratione nituntur caeteri. Subscribunt cum aliis Turrianus disp. 53. dub. 11. Caspens. disp. 10. sect. 5. Tanner. num. 158. alios adducens.
But what turns my stomach is that some of the authorities cited compel subjects to ask pardon, but never superiors. I argue against it, thus: Restitution establishes equality and mediocrity, which consists in the thing, not in reason, as Aristot. 3. Eth. cap. 6 says — although it establishes it in reason also, as I taught in prima secundae Tract. de actibus humanis, disp. quaest. — yet it depends upon the thing; but this is not a restitution of honor, when you defamed the man by calling him by the name of Honor: Therefore. I do not see what restitution of honor this is. The natural law cannot be undermined, and so easily dispensed. Nor did D. Augustine speak in a grave matter, but in light ordinary ones. For when a superior, out of an indiscreet Zeal of justice or love, so exceeds that he thus acts inordinately, such that he would incur such contumelious defamation, then the Zeal of justice would by no means excuse him from sinning mortally. But who shall exempt such a one from restitution of the honor taken away? Truly it ought to be compensated to the Commutative according to an Arithmetic proportion: if you cried out against a man as a thief or infamous, you must bring forward that he is not infamous, and render the counterpass of the contumely received to the man offended — even if you were the Duke of Macqueda.
Illud vero mihi stomachum facit, quod aliqui allegati cogunt subditos ad veniam petendam; superiores vero nunquam: Arguo autem contra, sic: Restitutio ponit aequalitatem, et mediocritatem, quae consistit in re, non ratione, ut ait Aristot. 3. Eth. cap. 6. etsi ponat in ratione etiam, ut docui ego prima secundae Tract. de actibus humanis, disp. quaest. tamen dependet a re, sed non est restitutio honoris, quem infamem compellasti, vocando nomine Honoris: Ergo. Ego non video quae restitutio honoris sit haec. Ius naturale non potest pessundari, et adeo facile dispensari. Neque D. August. locutus est in materia gravi, sed in levibus ordinariis. Cum enim superior ex indiscreto Zelo iustitiae, aut amoris, adeo excedit, ut sic, inordinate, quod talis, per talem contumeliam diffamationem incurreret, tunc Zelus iustitiae nullatenus excusaret, quin peccaret mortaliter. Ecquis autem eximet talem a restitutione ablati honoris? Sane ad Commutativam debet proportione Arithmetica compensari, ut si inclamasti latronem, vel infamem, afferas, non infamem, et contrapassum acceptae contumeliae offenso reddas, etiamsi esses Dux de Macqueda.
From these things they conclude, with D. Bonaventure in Confessionali, cap. 1, that absolution must be denied to one who is unwilling to restore the honor he took away. Thus Caspensis disp. 10. sect. 5 admonishes at the end.
Ex his colligunt cum D. Bonau. in Confessionali, cap. 1. negandam absolutionem ei, qui raptum honorem non vult restituere. Ita Caspensis disp. 10. sect. 5. ultimo monet.