Question — Bontempi, Palladium Theologicum V · from Schola Thomistica
Question XLV: Whether some measure is to be kept in divine love
D. Bonaventure teaches that an act of virtue can have a measure in three ways. First, by limitation in itself; and in this sense every act of created virtue has a measure; for every created virtue is finite and limited. Second, an act is said to have a measure by the aggregation of circumstances; and in this sense all the moral virtues and meritorious acts have a measure; for no act is praiseworthy unless endowed with the requisite circumstances. Third, in this sense measure indicates a mean between extremes, which are the Exceeding and the Falling-short; and by this reckoning the Cardinal Virtues have a measure, or a mean, between excess and deficiency.
An Divinae dilectionis sit aliquis modus habendus.
Tribus modis posse actum virtutis habere modum docet D. Bonavent. Primo per limitationem in seipso; et hoc sensu omnis actus virtutis creatae habet modum; omnis enim virtus creata finita est, et limitata. Secundo dicitur actus habere modum per aggregationem circumstantiarum; et hoc sensu modum habent omnes virtutes morales, et actus meritorii; quia nullus actus est laudabilis, nisi praeditus debitis circumstantiis. Tertio sensu modus indicat medietatem inter extrema, quae sunt Excedens, et Deficiens; et hac ratione virtutes Cardinales habent modum, seu medium inter superfluum, et diminutum.
¶ Since, then, CHARITY is a created and gratuitous virtue, it has the measure of finiteness due to creatures, and the measure imposed by circumstances, so that we love God above all things, and for himself, and according to our strength: but Charity does not have that measure which consists in standing in the middle between vicious extremes, because, being a Theological virtue with an infinite object, it never tends too much toward God, who is infinite, true, good, etc.
¶ Quoniam ergo Charitas est virtus creata, et gratuita, habet modum finitatis, debitae creaturis, et modum impositum circumstantiarum, ut diligamus Deum super omnia, et propter se, et pro viribus: at modum illum, qui est standi in medio inter extrema vitiosa, non habet Charitas, quia cum sit virtus Theologica, habens obiectum infinitum, nunquam nimium in Deum tendit, qui est infinitus, verus, bonus, etc.
I assert, therefore, that Charity has no measure from its tending toward the object.
Assero igitur, Charitatem non habere modum ex tendentia in obiectum.
It is proved by D. Bonaventure, first, from D. Bernard On loving God, at the beginning, where he says: The cause of loving God is God; the measure is to love without measure.
Probatur a D. Bonavent. primo ex D. Bernardo de diligendo Deo, initio, ubi ait: Causa diligendi Deum, Deus est; modus est, sine modo diligere.
Second, because the reason for loving is infinite goodness, and the last end, which has no measure; for an end, especially the ultimate end, is not measured by other things as an end, but it is itself the measure of the means, which are measured in order to the end. D. Thomas also uses this argument, at the place cited. Valencia, disp. 3, question 5, point 2.
Secundo, quia ratio diligendi est bonitas infinita, et ultimus finis, non habens modum; nam finis, maxime ultimat; non enim finis, ut finis, mensuratur ab aliis, sed ipse est mensura mediorum, quae mensurantur in ordine ad finem. Hoc argumento utitur etiam D. Thom. loco cit. Valentia disp. 3. quaest. 5. puncto 2.
Third: The motion of Charity appraises according to the dignity of the object; but the object of Charity, which is God, is of infinite goodness, and appraisable without measure: Therefore.
Tertio: Motus Charitatis est appretiativus secundum dignitatem obiecti; sed obiectum Charitatis, quod est Deus, est infinitae bonitatis, atque sine modo appretiabilis: Ergo.
Fourth: Whatever has a measure is vitiated by excess; but no one is blameworthy, however intensely he loves God: Therefore.
Quarto: Quidquid habet modum, vitiatur per excessum; sed nullus est vituperabilis, quantumuis Deum diligat intense: Ergo.
I assert, second, that Charity has a measure according to the other measures brought forward above.
Assero secundo, Charitatem habere modum, iuxta alios modos supra allatos.
It is proved by D. Bonaventure, first, because he ordered all things in number, weight, and measure, as is had in Wisd. 9.
Probatur a D. Bonav. primo, quia Omnia disposuit in numero, pondere, et mensura, ut habetur Sap. 9
Second: Every finite act of Charity has a measure; every act of ours is finite: Therefore it has a measure.
Secundo: Omnis actus Charitatis finitus habet modum: omnis actus noster est finitus: Ergo habet modum.
Third: Measure, Species, and Order are compared to one another as One, True, and Good; but Good presupposes True, and True presupposes One: Therefore by equal reason Order presupposes species, and species presupposes measure; but the motion of Charity toward God is ordered: Therefore it is measured.
Tertio: Modus, Species, et Ordo ad se comparantur, ut Unum, Verum, et Bonum; sed Bonum praesupponit Verum, et Verum praesupponit Unum: Ergo pari ratione Ordo praesupponit speciem, et species praesupponit modum; sed motus Charitatis in Deum est ordinatus: Ergo modificatus.
Another argument he brings forward, which he does not approve. Wisdom is above Charity, as Bernard says in the Book on the love of God, chapter 2, where he says: Love advances into Charity, and Charity into wisdom: but wisdom must have a measure, as the Apostle says, Rom. 12: Not to be wise beyond what it behooves to be wise, etc. Therefore Charity itself also ought to have a measure.
Aliud argumentum affert, quod non approbat. Sapientia est supra Charitatem, ut ait Bernardus Lib. de amore Dei, cap. 2. ubi ait: Amor proficit in Charitatem, et Charitas in sapientiam: sed sapientiam oportet habere modum, ut ait Apostolus, Rom. 12. Non plus sapere, quam oportet sapere, etc. Ergo et ipsa Charitas debet modum habere.
The Seraphic Doctor answers that Wisdom, insofar as it means savory knowledge, or the savor of knowledge, is not vitiated by excess; and in this sense wisdom from savor is above Charity; but insofar as it is said from sapere, to be wise, it can have the excess of curiosity: But in this sense it is not above Charity.
Respondet S. Doctor, Sapientiam, ut dicit sapidam scientiam, seu saporem scientiae, non vitiari per excessum; et sic sapientia a sapore, est super Charitatem; at vero ut dicitur a sapere, potest habere excessum curiositatis: Sed hoc sensu, non est super Charitatem.